بنتونیت چیست، معدن بنتونیت و انواع بنتونیت را بیشتر بشناسیم

بنتونیت چیست؟

بنتونیت ماده ای است معدنی از دسته رس ها یا شبه رس ها و از کانی های متورم شونده تشکیل شده است، که عموما حاوی مونتموریلونیت و به مقدار کم بیدلیت هستند. به همین دلیل، منظور از بنتونیت، رسی است که 85-90 درصد کانی مونتموریلونیت داشته باشد (کریم پور، ١٣٧٨).

نام مونتموریلونیت نیز از نام محلی در جنوب فرانسه به نام مونتموریلون گرفته شده که دارای منابع بسیار زیادی بنتونیت است.

تاریخچه بنتونیت و معدن بنتونیت:

واژه بنتونيت Bentonite را نخستين بار در سال 1898 دانشمندي به نام نايت Knight به كار برده است. اين واژه از اصطلاح محلي شيل هاي بنتون واقع در ايالات وايومينگ امريكا گرفته شده است.  استفاده از بنتونیت به زمان های ما قبل تاریخ بر می گردد. این کانی ها دارای اثرات شفا بخش در برخی بیماری های گوارشی و زخم ها بوده است. همچنین قابلیت جذب فلزات سنگین، باکتری ها و مواد ضد تغذیه را دارا می باشد.
ايرانيان از قديم بنتونيت را با عناوين خاك رنگبر، گل سرشو، خاك شيره و رس صابوني مي شناختند و با بعضي خواص آن از جمله، شستشوي لباس و به عنوان ماده تميز کننده آشنا بودند. ابن سينا نیز از اين ماده معدني به عنوان ماده اي زودشكن یاد کرده كه در آب به خوبي حل مي شود. در گذشته در بعضي نقاط ايران از اين ماده، استفاده خوراكي مي كردند كه اين امر هنوز هم در بعضي از روستاها به صورت خيلي نادر مرسوم است. از ديدگاه پزشكي اين افراد به جهت كمبود كلسيم عادت به گل خواري دارند. در فرهنگ غرب آن را به نام هاي رس صابوني و تيلوريت و بالاخره بنتونيت مي شناسند.  نام مونتموریلونیت نیز از نام محلی در جنوب فرانسه به نام مونتموریلون گرفته شده که دارای منابع بسیار زیادی بنتونیت است (کریم پور، ١٣٧٨).

بنتونیت چیست؟

بنتونيت يک فيلوسيليکات آلومينيوم دار با فرمول(Na,Ca)0.33 (Al,Mg)₂Si₄O₁₀(OH)₂.n(H₂O) که عمدتاً از مونت موريلونيت يا كانيهاي گروه اسمكتيت تشکيل شده است.

بنتونيت عمدتاً بر دو نوع است:

• بنتونيت هاي متورم Swelling bentonite يا بنتونيت هاي سديم دار
• بنتونيت هاي غيرمتورم Non-swelling bentonite يا بنتونيت هاي کلسيم دار

بنتونیت در یک نگاه:

مشخصات بنتونیت:

بنتونيت ها بر اثر هوازدگي و دگرساني خاکسترهاي آتش فشاني و اغلب در حضور آب تشکيل مي شوند و سنگ منشأ آنها اكثراً بازيك است. تجزيه خاكستر آتش فشاني عمدتاً در محيط شور و باتلاقي انجام مي شود و هر چه از آتش فشان دور شويم، ضخامت بنتونيت کاهش مي يابد.

مشخصات شیمیایی و آنالیز بنتونیت:

بنتونيت در خانواده سيليکات هاي صفحه اي و گروه اسمكتيت بوده و از نظر ساختماني داراي ساختمان سه لايه اي هستند که يك لايه آلومينيوم اكتائدري (هشت وجهي) بين دو لايه سيليس تترائدر(چهار وجهي) قرار مي گيرد. صفحات چهاروجهي از SiO4 تشکيل شده است و هر چهاروجهي آن توسط 3 اتم اکسيژن با چهار وجهي هاي مجاور خود پيوند مي يابد. بنتونيت حاوي هيدروکسيل (OH) اند که در مرکز حلقه شش تايي قرار مي گيرند. صفحات چهار وجهي توسط صفحات هشت وجهي به يکديگر متصل مي شوند. صفحات هشت وجهي از کاتيون هاي دو و سه ظرفيتي تشکيل شده اند. نحوه قرار گرفتن صفحات چهار وجهي و هشت وجهي به حالت T-O-T است. فاصله بنيادي در اين گروه 14 آنگستروم است ولي بعلت توانايي جذب مولكول هاي آب توسط اسمكتيت اين فاصله مي‌تواند از 6/9 تا 4/21 آنگستروم تغيير كند.

بنتونيت از ورقه‌هاي آلومينا و سيليكات با پيوند سست تشكيل شده كه مي‌تواند در محيط آبي به ذرات با ابعاد 003/0 ميكرومتر ضخامت و 1/0 ميكرومتر طول جدا شود. خاصيت جدا شدن آسان و بار الكتريكي منفي سبب انتشار وسيع آن در آب مي‌شود. بنتونيت حاوي كاتيون‌هاي قابل مبادلة Ca^²⁺, Na^⁺يا Mg^²⁺ داشته و از هر كاني ديگر به ‌جز زئوليت ظرفيت تبادل يوني بيشتري دارد. اين خاصيت بر ويژگي‌هاي تجاري آن تأثير گذاشته و تقسيم‌بندي آن بر همين اساس صورت مي‌گيرد. سديم بنتونيت با قابليت تورم بسيار بالا و كلسيم بنتونيت با ظرفيت تورم پايين، يك فرق اساسي ديگر بين اين دو نوع كاني است كه نوع سديم‌دار تا دماي 400 درجه ‌سانتيگراد پايدار است. نوع كلسيم با كربنات سديم واكنش داده شده تا خاصيت تورم آن افزايش پيدا كند.

مشخصات فیزیکی و سنگ بنتونیت :

بنتونيت يک فيلوسيليکات آلومينيوم دار با فرمول (Na,Ca)0.33 (Al,Mg)₂Si₄O10(OH)₂.nH₂O) که اساساً از مونت موريلونيت يا كاني هاي گروه اسمكتيت تشکيل شده است. كاني‌هاي گروه اسمكتيت شامل سريهاي دي اكتاهدرال و تري اكتاهدرال است.

• كانيهاي سري دي اكتاهدرال عبارتند از: مونتموريونيت، بيدليت و نانترونيت.
• انواع تري اكتاهدرال شامل كانيهاي هكتوريت و ساپونيت است.

بنتونيت هاي متورم يا بنتونيت هاي سديم دار مي توانند چندين برابر حجم معمولي خود آب جذب کند و منبسط شود، به طوري که حالت ژله اي، پلاستيکي و چسبندگي به خود بگيرد. اين نوع بنتونيت معمولاً در سيالات حفاري و دوغاب (گل آب) ديواره ها استفاده مي شود. از خواص مهم كاني هاي خانواده اسمكتيت، جانشيني يوني، خاصيت شكل پذيري، انبساط و انقباض يوني آن ها را مي توان نام برد. خواص كاني هاي خانواده اسمكتيت به ترکيب شيميايي و ساختمان آنها بستگي دارد. در كاني بنتونيت سديم دار ميزان جذب يوني، شكل پذيري، انبساط و انقباض از نوع کلسيم دار آن بيشتر است. ابعاد شبکه بنتونيت سديم و کلسيم دار از 6/9 آنگستروم در حالت معمولي به 20 آنگستروم در صورتي که رطوبت محيط صد درصد باشد، افزايش خواهد يافت.

بر اثر هوازدگي در آب و هواي خشک اسمکتيت تشکيل مي شود. در محيط هاي رسوبي رودخانه اي و درياچه اي غالباً کائولينيت پايدار است، در صورتي که در محيط هاي دريايي کائولينيت و اسمکتيت گاهي به ايليت تبديل مي شوند. اسمکتيت از ترياس تا عهد حاضر يافت مي شود و با افزايش عمق ابتدا به رس هاي بين لايه اي و سپس مي تواند به ايليت تبديل شود. بنتونيت ها بر اثر هوازدگي و دگرساني خاکسترهاي آتش فشاني و اغلب در حضور آب تشکيل مي شوند و سنگ منشأ آنها اكثراً بازيك است. تجزيه خاكستر آتش فشاني عمدتاً در محيط شور و باتلاقي انجام مي شود و هر چه از آتش فشان دور شويم، ضخامت بنتونيت کاهش مي يابد.

بنتونيت عمدتاً بر دو نوع است:

• بنتونيت هاي متورم Swelling bentonite يا بنتونيت هاي سديم دار
• بنتونيت هاي غيرمتورم Non-swelling bentonite يا بنتونيت هاي کلسيم دار

خواص كانيهاي خانواده اسمكتيت به ترکيب شيميايي و ساختمان آنها بستگي دارد. در كاني بنتونيت سديم دار ميزان جذب يوني، شكل پذيري، انبساط و انقباض از نوع کلسيم دار آن بيشتر است. ابعاد شبکه بنتونيت سديم و کلسيم دار از 6/9 آنگستروم در حالت معمولي به 20 آنگستروم در صورتي که رطوبت محيط صد درصد باشد، افزايش خواهد يافت.

انواع بنتونيت ها از ديدگاه صنعتی:

• بنتونيت هاي سديم دار
• بنتونيت هاي جانشيني توسط سديم
• بنتونيت هاي کلسيم دار
• بنتونيت هاي ارگانوفيل
• بنتونيت هاي فعال شده توسط اسيد

همانطور که اشاره گردید، بنتونیت دارای دست کم بیش از 85درصد مونت موریلونیت از خانواده رس ها می باشد. و رس ها حاصل تخریب مکانیکی و شیمیایی سنگ ها هستند. رس های درجا مانده (Residual) آنهایی هستند که در همان محل تشکیل بر جای مانده اند و رس های رسوبی آنهائی هستند که پس از تشکیل حمل شده و در محل دیگری بصورت کانسار نهشته شده اند. اکثلر مونت موریونیت ها از نوع رس های درجا مانده می باشند و از آلتراسیون سنگهای بازیک یا سایر سیلیکاتها (با پتاسیم کم) تحت شرایط قلیائی و با حضور کلسیم و منیزیم تشکیل شده اند ولی بیشتر زمین شناسان بر این باورند که بیشتر مونت موریونیت ها از آلتراسیون خاکستر آتشفشانی یا توف ها تشکیل شده اند.

زمین شناسانی به نامهای Wherry, Hewett در سال 1917 چنین بیان داشتند که اغلب بنتونیت های لایه ای از مواد آتشفشانی تشکیل شده است. در سال 1965Earley , Slaughter نیز این امر را تایید کردند. Shannon,Ross در سال 1969 این بحث را براساس حضور کانیهای غیر رسی گوشه دار در بنتونیت و مشابهت آنها با دانه های گردلایه ای رسوبی و حضور بافت شیشه ای در خیلی از بنتونیت ها قابل قبول دانستند بنتونیت های مختلف از انواع گوناگون سنگ های آتشفشانی تشکیل شده اند و بیشتر مواد همراه آنها به طور معمول از نظر ترکییبی از آندزیت تا ریولیت متغیر می باشند عقاید مختلف درباره عمل و زمان دگرسانی خاکسترهای آتشفشانی وجود دارد بسیاری از مولفین اعلام کرده اند که دگرسانی خاکستر باید از زمان تماس با آب شروع شده باشد ولی این که آلتراسیون چه زمانی کامل شده است.

برخی عقیده دارند که پاره ای از انواع بنتونیت ها در دریاچه های قلیائی بلافاصله پس از تمرکز تشکیل شده اند، ولی انواع دیگر با آرامش زیاد در نتیجه دگرسانی بوسیله آبهای معدنی تشکیل شده اند، بنتونیت هائی که در اثر دگرسانی گرمابی تشکیل می شوند. معمولاً به صورت رگه های غیر منظم رخ می نمایند و با سنگ میزبان در میان طبقات دگرسان شده در هم می آمیزند به نظر می آید که از دگرسانی خاکستر آتشفشانی یا توف در دریاچه های محدود قلیائی تشکیل گردد(Anon 1958 ). گرچه محققین درباره تئوری تشکیل دگرسانی بنتونیت تردید دارند ولی به نظر می رسد بعضی کانسارای بنتونیتی عمدتاً به صورت کانیهای اسمکتیت تشکیل شده باشند که از نظر فرسایش و هوازدگی سنگهای آتشفشانی یا سایر سنگهای آذرین حاصل آمده، پس از حمل و جدایش ناخالصی، متمرکز گشته و به صورت کانسار در آمده اند.

انواع کانسارهای بنتونیت

بنتونیت ها و خاک ها ی طبیعی فعال اصولاً به صورت کانسارهای لایه ای شکل رخ می دهند که در عمق نسبتاً کمی قرار دارند و از نظر ضخامت چندان قابل ملاحظه نیستند ولی از نظر سطح، گسترش زیادی پیدا کرده اند به طور خلاصه تشکیل بنتونیت به صورت زیر توجیه شده است:

1- حاصل فرسایش هوازدگی سنگهای آتشفشانی و یا سایر سنگهای آذرین

2- حمل شدن به یک محیط رسوبی و نهشته شدن در آن جا

3-  بر جای مانده در محل فرسایش

4- حاصل فعالیت های گرمابی

• منشأ ذخایر بنتونیت رسوبي

مهمترين ذخاير بنتونيت دنيا از نوع رسوبي هستند. خاكستر آتشفشانهاي اسيدي- حد واسط هنگامي كه در محيطهاي درياچه اي قليايي بر جاي گذاشته مي شوند، ضمن واكنش با آب مي توانند اسمكتيت و ديگر كانيها را تشكيل دهند.

عمده بنتونيتهاي رسوبي متعلق به دوران سوم زمين شناسي هستند. اسمكتيت با افزايش دما و فشار با ايليت تبديل مي شود. سنگهاي رسوبي حاوي بنتونيت در شرايط افزايش عمق(افزايش دما) ابتدا اسمكتيت به اسمكتيت – ايليت تبديل مي شود. در عمق حدود 3700 متر حدود 80 درصد اسمكتيت را ايليت تشكيل مي دهد. عدم گزارش بنتونيت از پالئوزوئيك مي تواند به علت تبديل آن به ايليت باشد. کاني هاي فلدسپار تحت تأثير محلول هاي گرمابي با کاهش PH آلتره مي شوند.

نوع کاني هايي که از آلتراسيون فلدسپار پتاسيم حاصل مي شوند به PH و دما بستگي دارد. در شرايط PH اسيدي و در دماي کمتر از 280 درجه سانتي گراد کائولينيت و در دماي بيش از 280 درجه سانتي گراد و محيط اسيدي پيروفيليت تشکيل مي شود. تشکيل سريسيت و يا ايليت در محدوده PH بين پايداري فلدسپار پتاسيم و کائولينيت – پيروفيليت است. ساير کاني ها نظير آلبيت و ميکاها در شرايط PH اسيدي مي توانند به کائولينيت آلتره شوند.

ذخاير کائولينيت گرمابي چنانچه به دليل فرسايش در سطح زمين رخنمون يابند، کاني هاي سولفيدي در سطح اکسيده شده و با کاهش PH آب هاي سطحي مجدداً کائولينيت هوازده همراه با نوع گرمابي مي تواند تشکيل شود.

ذخاير بنتونيت گرمابي: ذخاير گرمابي كوچك بوده و در شرايط خاص تركيب محلول گرمابي تشكيل مي شوند. خصوصيات محلول براي تشكيل بنتونيت و گروه اسمكتيت عبارتند از:

1-سيليس بايد بيش از حد اشباع از كوارتز باشد.

2- دماي محلول بالا باشد.

سنگ مادر مناسب براي اين نوع ذخاير، توفهاي داسيتي، تراكيتي و ريوليتي غني از پتاسيم و کلسيم هستند. اين نوع ذخاير در ژاپن، ايتاليا، يونان گزارش شده اند.

کاربرد انواع بنتونیت:

• بنتونيت هاي فعال طبيعي و بنتونيت هاي فعال شده توسط اسيد:
• اين نوع بنتونيت ها در صنايع غذايي، صنايع شيميايي، تهيه گوگرد، صنعت نفت، کاغذ سازي، صنعت قند وشکر و نوشابه، کنترل آتش سوزي، تميزکننده وجود دارند.

• بنتونيت هاي فعال طبيعي و بنتونيت هاي جانشيني سديم:
• اين نوع بنتونيت ها در صنايع شيميايي، کاغذ سازي، صنعت قند و شکر و نوشابه، تميزکننده، موادمعدني، سراميک، کشاورزي، حفاري و ريخته گري وجود دارند.

بنتونيت ها درصنعت نفت(حفاری چاه های نفت و گاز)، ارت ساختمان، صنایع عمرانی، کشاورزی، صنايع غذايي(صنعت روغن ، قند وشكر و نوشابه) صنايع شيميايي، ریخته گری، گندله سازی، بستر حیوانات، تهيه گوگرد، كاغذ سازي، كنترل آتش سوزي، تميزكننده و … بكار مي روند.

• کاربرد بنتونیت معدن کاوان در ريخته گري

بنتونیت در تهيه قالب هاي ريخته گري، بنتونيت به دليل چسبندگي، دانه هاي ماسه را به هم متصل مي نمايد و خاصيت پلاستيکي آن موجب مي شود تا زير فشار آن را متراکم نموده و شکل مناسب قالب را تهيه نمود.

بنتونيت به دليل خواص كلوئيدي و چسبندگي داراي كاربردهاي بسياري در ريخته گري به عنوان چسب ماسه ميباشد. در اين صنعت از نوع بنتونيت سديمي استفاده ميشود كه معادن آن در ايران بسيار كم و داراي ناخالصي زيادي مي باشند كه كاربرد در ريخته گري را دچار مشكل مي كند. خوشبختانه شرکت معدن کاوان مفتخر است با تکیه بر دانش و تجربیات سالیان، بهترین نوع بنتونیت در این خصوص را به مشتریان خود با بهترین کیفیت ارائه نماید.

بنتونیت» به عنوان یکی از مواد تشکیل دهنده قالب های ریخته گری می باشد که با افزودن آن به ماسه، چسبندگی و استحکام لازم برای قالب فراهم می شود. منابع بنتونیت در ایران فراوان بوده ولی به علت عدم تامین خواص مورد نظر این ماده از خارج کشور وارد می شود. با انجام مطالعات و بررسی هایی در این زمینه سعی در بهبود خواص مورد نظر در صنایع ریخته گری گردید و نمونه هایی با خواص مورد نظر در صنایع ریخته گری گردید و نمونه هایی با خواص مناسب برای قالب گیری با مخلوط ماسه تهیه گردید.
استاندارد بهینه بنتونیت ریخته گری از لحاظ جامعه ریخته گران فولاد آمریکا؛ 92% مونتموريلونيت، 3% كوارتز، 5% فلدسپار، 12-6% رطوبت، PH 8/3، كمتر از 70/0 % CaO، حدرواني 800-600، مفاومت تراكمي خشك 656Kpa، ظرفيت متيلن‌بلو 100Meg/100y، دامنة تغييرات اندازة دانه 95-69%، 75mm با 95-90% می باشد.

• کاربرد بنتونیت معدن کاوان در پليتي كردن كانة آهن

بنتونيت ها مخلوطي از نوع كلسيك و سديك با نسبت هاي اختلاط متفاوت است.

• کاربرد بنتونیت معدن کاوان در گندوله آهن

از خاصیت چسبانندگی بنتونیت برای گلوله کردن سنگ آهن کنسانتره استفاده می شود برای این منظور بنتونیت را به صورت مرطوب با کنسانتره سنگ آهن مخلوط کرده و از روی یک صفحه مدور گردان عبور می دهند .در اثر نیروی گریز از مرکز و غلطیدن مخلوط دانه های گردنخودی شکلی از آن حاصل می شود .این دانه های نخودی شکل که گندله نامیده می شوند  در کوره پخته شده و مقاوم می شوند ،تا در موقع ذوب خرد نگردند بنتونیتی  که بدین منظور به کار می رود از نوع چسبنده بوده  و بایستی مقاومت کافی د رحال تر و خشک داشته  باشند .برای آزمایش مقاومت د رحالت تر و خشک آنها را بر روی  یک صفحه گردان پرتاب کرده و درصد خرد شدن و میزان مقامت آنها را تعیین می نمایند.

• کاربرد بنتونیت معدن کاوان در ماسه‌هاي گداز فلز

4-6% بنتونيت براي به‌ هم چسباندن دانه‌هاي ماسه‌سبز قالب‌ريزي و چرخة ريخته‌گري فلزات مورد استفاده قرار مي‌گيرد. در فرمول‌بندي قالب‌ريزي پيشرفته خاك‌ زغال، سلولز، غله، نشانه قير يا ديگر منابع كربن به آن اضافه مي‌گردد. اين مواد براي جلوگيري از تخريب بعد از برداشت قالب الگو ضروري است. سديم بنتونيت و كلسيم بنتونيت هردو مي‌توانند استفاده شوند ولي نوع سديم در دماي بالا پايدارتر است.

• کاربرد بنتونیت معدن کاوان در حفاري چاه

در حفاري نفت و گاز از بنتونيت هاي سديم دار استفاده مي شود. با آزاد شدن بنتونيت در آب، پوسته‌هاي نسبتاً بزرگ سديم بنتونيت به ذرات كلوئيدي تبديل شده و انرژي الكتريكي ذخيره شده در شبكه بلوري را آزاد مي‌كنند و در حدود 15 تا 30 برابر حجم اوليه متورم مي‌شوند. از اين خاصيت در حفاري براي پراكنده سازي مواد سنگين‌كننده و قطع حفاري استفاده مي‌شود، بدين صورت بنتونيت پوششي را روي ديواره چاه ايجاد كرده و از مهاجرت نفت و گاز ممانعت مي‌كند و ديواره را پايدار و مته را نيز چرب مي‌كند.

همچنين بنتونيت، مواد آلي و غير آلي را از مخلوط آب جذب كرده و ويسكوزيته آن در برداشت و بالا آوردن نخاله‌هاي حفاري كمك مي كند. هكتوريت نيز خواص مشابهي دارد. بنتونيت2-5 % وزني گل‌هاي حفاري آبي را تشكيل مي‌دهد, هر چند در انواع ديگر گل حفاري مانند انواع روغني يا مصنوعي نيز روز بروز كاربرد بيشتري پيدا مي‌كند، در بعضي موارد آن 2-1 % را به خود اختصاص داده و يا كاملاً با ‌پلیمرها جايگزين مي‌شود.

• کاربرد بنتونیت معدن کاوان در ارت ساختمان

بنتونیت ارتینگ

بنتونيت ارت معدن کاوان مطابق تمامي استانداردهاي روز بوده وبا رعايت تمامي اصول كيفيت وايمني، توانسته با کمترین هزینه پايين تر جايگزين مناسب وبهينه اي براي مخلوط سنتي زغال ونمك درسيستم ارتينگ باشد .

بنتونيت سديم ویژه ارتینگ داراي اندازه ذرات بسيار ريز ( كمتراز 40 ميكرون ) وسطح تماس بسيار بالا  بوده وقابليت جذب آب  5 تا 8 برابر وزن اوليه خود وافزايش حجم تا 13 برابر حجم خشك خود را دارد . هم چنين اين ماده وقتي به 6 برابر حجم اوليه خود مي رسد بصورت لزج وغليظ درآمده ونه تنها شكل خود را نگه مي دارد بلكه درصورت تماس با هر سطحي به آن مي چسبد و درنتيجه مي تواند هم مشكل تراكم خاك وهم چسبندگي و اتصال لازم را حل كند. با توجه به خواص فوق وقيمت مناسب و مشکلات کمتر بنتونیت درمقايسه با مخلوط زغال ونمك، به عنوان يك الكتروليت مناسب معرفي مي گردد.

بررسی استفاده از زغال و نمک و بنتونیت در ارتینگ

• به دليل خاصيت خورندگي بسيار بالاي نمك ، پس از مدت كوتاهي الكترودها واتصالات مربوطه به طور كامل از بين رفته وبايستي با صرف هزينه هاي اضافي،اقدام به تعويض الكترودها نمود درصورتي كه بنتونيت باعث حفاظت ازصفحه مسي مي گردد.
• شسته شدن نمک بر اثر بارندگی های سالیانه و افزایش مقاومت مجدد زمین بر اثر عبور لایه های زیرین زمین و همچنین تاثیر نامطلوب زغال و نمک بر سفره های آب زیرزمینی
• بنتونيت فاقد مواد شيميايي خطرناك بوده وبا محيط زيست كاملاً سازگارمي باشد .
• مناسب بودن بنتونیت در زمین های خشک و کویری، بدلیل خاصيت جذب آب بالاي بنتونيت، و نگهداشت طولاني رطوبت درخود
• قیمت اقتصادی و مناسب و برتری کیفیت کار بنتونیت به نسبت زغال و نمک
• بالا بودن خاصيت تبادل يوني بنتونيت
• قابلیت استفاده از بنتونیت در انواع روش های اجرایی سیستم زمین
• طولانی شدن عمر مفید میله ارت به دلیل عدم اکسید و خورده شدن میله و صفحه ی ارت
• حمل ونقل آسانتر وتميزتر نسبت به زغال ونمك.
• استفاده از بنتونيت درزمين هاي سنگي وسنگ لاخي توصيه جدي مي شود.

درصورت رعايت دستور العمل ذیل بنتونیت معدن کاوان مقاومت نهايي را تا زير2  اهم كاهش مي دهد.

دستور العمل استفاده از بنتونيت درچاه ارت :

الف ) استفاده ازبنتونيت اكتيو دركانالهاي سطحي :

1. كانالي به عرض 30 تا 40 سانتي متر وعمق 75 سانتي متر وبه طول مورد نظر حفرنماييد . درمناطق سردسيري جهت ممانعت از يخ زدگي، كانال عميق تري حفرگردد.
2. كف كانال را با دوغاب سفت بنتونيت (35 درصد بنتونيت و65 درصد آب ) تا ارتفاع حدود 10 سانتي متر پرنماييد .
3. روي سيم را تا ارتفاع 15 سانتي متر با دوغاب سفت بنتونيت پوشانده وسپس بقيه كانال را با خاك سرند شده پروفشرده نماييد .

ب) استفاده ازبنتونيت درچاه هاي عمودي با نصب صفحه مسي :

1. چاهي به عمق حدودا 6 متر (بسته به جنس زمین) و قطر 60 تا 90 سانتي متر حفر نماييد .
2. صفحه مسي را بصورت عمودي قرارداده وسيم ارت را حداقل دردونقطه به آن متصل نماييد.
3. دوغاب سفت بنتونيت (35 درصد بنتونيت و 65 درصد آب ) را تا ارتفاع 35 سانتي متري بالاي صفحه مسي درچاه تخليه كنيد .
4. براي پركردن مابقي چاه ، بنتونيت وخاك سرند شده را به نسبت 30 درصد بنتونيت و 70 درصد خاك سرند شده مخلوط كرده وچاه را پرنماييد ودر چند نوبت مخلوط تخليه شده را فشرده نماييد.
5. براي پركردن چاه ارت بصورت فوق 300 تا 400 كيلوگرم بنتونيت مورد نياز است كه 250- 200 كيلوگرم براي دوغاب سفت و 150- 100 كيلوگرم جهت پركردن مابقي چاه استفاده مي شود.

كاهش مقاومت حاصل از تجهيزات چاه ارت با بنتونيت اكتيو به تدريج از يك تا 15 روز ( گاهاً 30روز ) حاصل مي شود لذا ازپيمانكاران محترم درخواست مي گردد جهت جلوگيري از تأخير درتحويل پروژه ، اجراي چاه ارت را دراولويت قراردهند .

استفاده ازنمك و ذغال دراين روش ممنوع مي باشد .

براي تهيه دوغاب بنتونيت بايستي حتماً پودر بنتونيت را به تناوب درآب ريخته وحل نماييم تا دوغاب بوجود آمده يك دست ويكنواخت گردد ودرصورت انجام عكس اين عمل دردرست كردن دوغاب با مشكل مواجه خواهيم شد .

• استفاده از بنتونیت معدن کاوان در تصفيه و رنگبري

در صنعت تهيه روغن دانه هاي گياهي و پتروشيمي از بنتونيت کلسيم دار به دليل قابليت مناسب جانشيني کاتيوني و خاصيت رنگبري استفاده مي شود.

از بنتونیت بطور وسیع در رنگ زدایی روغن ها استفاده می شود و منظور از این امر تصیفه سازی و حذف بعضی مواد از روغن است که البته وجود این مواد در محصول نهایی روغن مطلوب نیست.

رنگ زدایی در مورد همه انواع  روغن های حیوانی، نباتی و معدنی انجام می شود .روغن هایی از قبیل تخم کتان، سویا، نارگیل و غیره نیز توسط بنتونیت رنگ زدایی و خالص می شوند تا درخت صابون، رنگ ها و محصولات خوراکی بکار روند ضد عفونی کردن، ئیدروژن زدایی، خنثی سازی و رنگ زدایی روغن نیز توسط انجام می شود.

برای تصفیه روغن، مقدار 0.5 تا 30 درصد وزنی آن از خاک استفاده می شود ولی به هنگام فیلتره کردن آن اگر این خاک به اندازه کافی فعال نشده باشد ممکن است مقداری از روغن را در خود نگه دارد. خاک هایی که بدین منظور به کار می روند یا  به صورت طبیعی فعال اند(خاک طبیعی فعال) و یا پس از فعال سازی شیمیایی و یا فیزیکی بصورت فعال در می آیند. برای این منظور سه نوع خاک فعال کاربرد دارد:

1. خاکهای طبیعی فعال
2. خاکهای فعال شده بنتونیتی
3. بوکسیت فعال شده

رس های طبیعی فعال در طبیعت به همان صورت که در صنعت به کار می روند وجود دارند و احتیاج به فعال کردن اسیدی ندارند. پلاستیسیته  این خاک ها زیاد نیست، آب فراوانی دارند و ساختمان آنها ورقی شکل است و با از دست دادن آب به زبان می چسبند که یکی از مشخصه های بارز آنها است.

بنتونیت های فعال شده نیز از خاک های بنتونیتی که توانایی فعال شدن با اسید معدنی را دارند به روش مخصوص تهیه می گردند و قدرت رنگ بری آنها چندین برابر رس های طبیعی فعال است. این خاکها به خصوص برای ساختن کاغذهای کاربن بدون کربن به کار می روند.

بوکسیت های فعال شده نیز از حرارت دادن ماده معدنی بوکسیت بدست می آید و فقط برای تصفیه روغن های نفتی و به صورت دانه ای به کار می روند.

برای رنگ زدایی روغن های حیوانی، نباتی، نفتی، چربی ها و موم ها از دو روش رد کردن از صافی و تمامی استفاده می شود.

در روش رد کردن از صافی روغن از وسط لایه رسی دانه ای شکل به اندازه های 10 تا 60 مش عبور داده می شود ولی در روش تماسی روغن مستقیما” با رس نرم 200 مش مخلوط شده و سپس از فیلتر عبور داده می شود روغن های نفتی را با هر دو روش ولی روغن های حیوانی و نباتی را تنها با روش تماسی عمل می کنند. اصولا” برای این امر از بنتونیت کلسیم استفاده می شود ولی بنتونیت های سدیم و مونت موریونیت های اسیدی نیز در این کار مصرف دارند. از آتاپولژیت نیز برای عمل آوردن روغن های معدنی استفاده می شود.

بیشتر گلیسرین هایی که از نباتات یا حیوانات به دست می آیند باید قبل از مصرف بی رنگ شوند برای این منظور از رس های رنگ بر طی دو روش تصفیه فیزیکی با بخار و شیمیایی استفاده می شود. در تصفیه فیزیکی ناخالصی های روغن را با تبخیر کردن آن قبل از سفید  کردن جدا می کنند و سپس با اسید سولفوریک یا اسید سیتریک و 0.5 تا 2 درصد خاک بی رنگ کننده فعال آنرا بی رنگ می نمایند. این عمل به ندرت 10 تا 15 دقیقه و در 90 درجه سانتی گراد در خلع انجام می شود.

از این روش بیشتر برای بی رنگ کردن روغن نخل استفاده می شود ولی گاه روغن ذرت، سویا، شلغم روغنی، چربی تخم ها و چربی های حیوانی را بدین روش بی رنگ می کنند. در روش شیمیایی نمک ها و صمغ را بوسیله اسید جدا می کنند، و یا این که روغن را که توسط قلیا خنثی شده است جهت جدا کردن هر نوع  اسید چرب آزاد با آب می شویند و سپس خاک فعال شده به آن اضافه کرده و به مدت  20 تا 30 دقیقه در 90 درجه سانتی گراد و تحت خلع (برای روغن نخل در 140 درجه سانتی گراد) نگه می دارند. کیفیت خاک فعال شده مربوط به رنگی است که انتظار دارند روغن رنگ مزبور را به خود بگیرد و معمولا” مقدار این خاک 0.25 تا 2 درصد است.

به روغن های بزرک و سویا که مصارف فنی دارند، مشابه  روغن های خوراکی خاک افزوده و 20 تا 30 دقیقه در 80 تا 110 درجه سانتی گراد حرارت می دهند.

برای تهیه صابون های سفید کننده معمولا” لازم است که روغن ها و چربی های مورد استفاده را قبل از تبدیل به صابون سفید کنند و بدین منظور روغن و چربی ها را با 2 تا 4 درصد خاک سفید کننده به مدت 20 تا 30 دقیقه در 90 تا 120 درجه سانتی گراد حرارت داده وسپس  فیلتره می کنند.

بیشترین مصرف این خاک برای سفید کردن در روغن های نباتی و پس از آن روغن نخل است که سالانه حدود 10 میلیون تن روغن نخل تولید می شود. تولید کنندگان عمده روغن نباتی کشورهای آرژانتین، برزیل، کانادا، چین، هند، اندونزی، ایتالیا، مالزی، نیجریه، فیلیپین، آمریکا و روسیه است. وزارت کشاورزی امریکا(USDA) تولید دانه های روغنی دنیا را 202 میلیون تن در سالهای 1987 و 1988 اعلام کرده است.

در گذشته روغن های خام در کشورهای مصرف کننده (کشورهای صنعتی) رنگ زدایی و تصفیه می شدند و روغن خام از کشورهای تولید کننده به همان صورت خام خریداری شده و به صورت غله به کشورهای صنعتی حمل می شد ولی در حال حاضر کشورهای تولید کننده  خود اقدام به تصفیه روغن می کنند  تا ارزش افزوده را از آن خود بنمایند.

این موضوع بخصوص در مورد مالزی که بزرگترین تولید کننده روغن نخل دنیا است صددرصد صدق می کند. روغن نخل بزرگ از دانه های روغنی اقتصادی و مفید دنیا است.

یک هکتار نخل روغنی دارای ارزش سالیانه بین 4 تا 5 تن روغن خوراکی از آن استفاده می شود، گرچه مصارف شیمیایی آن نیز در حال افزایش است. تولید روغن نخل کشورهای آسیایی(اندونزی، مالزی، فیلیپین، سنگاپور، تایلند) حدود 6 میلیون تن روغن خام نخل بوده که 70 درصد تولید روغن دنیا را تشکیل می دهد. روغن هسته خرما نیز در آسیا بیشتر از سایر نقاط دنیا است. در سال 1987 مقدار روغن شلغم 2.2 میلیون تن و روغن خرما 700 تن بوده است.

تحقیقات زیادی در حال انجام است تا روغن نخل را بتوانند به صورت یک غذای ویژه با ارزش درآورده  و به کشورهای توسعه یافته صادر نمایند تا از افت قیمت آن جلوگیری شود.

در طول عمل فیلتره کردن 20 تا 30 درصد روغن نخل از بین می رود. هرچه روغن های نباتی افزایش مصرف داشته باشند تقاضا برای خاک بی رنگ کننده نیز افزایش می یابد و هرچه کشورهای تولید کننده روغن خود اقدام به رنگ زدایی و تصفیه روغن بنمایند، الگوی عرضه و تقاضای دنیا برای بنتونیت بیشتر به هم خواهد خورد چنان که مصرف خاک بی رنگ  کننده در کشورهای مهم صنعتی پایین آمده و در کشورهای تولیدکننده روغن بالا خواهد رفت. در روغن های اصلی معدنی هم مونت موریونیت و هم آتاپولژیت برای فیلتره کردن روغن بکار می روند. انواع روغن های اصلی معدنی که بدینوسیله تصفیه می شوند عبارتند از نفت، روغن سوخت، روغن های روان ساز(روغن موتورها)، واکس ها و گریس ها.

روغن های معدنی روانساز(Lubricator) را برای تصفیه  باید تا 300 درجه در خلع حرارت داد. ناگفته نماند که جدا کردن کامل اجزاء موجود روغن هایی که در توربین ها و عایق های الکتریکی به کار می رود توسط اسید سولفوریک قوی و سپس تصفیه آن با خاک انجام می گیرد.

خاک های فعال شده سفید کننده جهت احیاء روانسازها اهمیت دارد ولی این امر به سادگی تصفیه سایر روغن ها در 80 تا 110 درجه سانتی گراد نیست. در این مورد روغن ها را با اسید سولفوریک می آمیزند تا ناخالصی های آنها با اسید ترکیب شده و به صورت رسوب از روغن جدا گردد. سپس بنتونیت فعال شده را به روغن اضافه نموده و 200 تا 300 درجه حرارت داده و از داخل آن بخار رد می کنند و سپس خاک مصرف شده را توسط فیلتر جدا می کنند. مقدار خاک مورد نیاز برای این عمل 3 تا 5 درصد وزن روغن است.

– مراحل فعال سازي بنتونيت

خاك بنتونيت معدن پس از انجام آزمايشات لازم و توليد آزمايشگاهي طي 10 مرحله به شرح زير فعال مي گردد

1- انتخاب معدن

2-كانه آرايي  و تخليص ماده معدني

3- همگن كردن خاك

4- تنظيم فرمول

5- فعال سازي با بخار آب و اسيد

6- حذف اسيد اضافي و نمك ها ، از طريق شستشو و …

7- آبگيري محصول

8- خشك كردن

9- تنظيم نهايي رطوبت و دانه بندي

10- بسته بندي

ويژگيهاي كاربردي خاك رنگبر

خاك رنگبر موجب كاهش رنگ قرمز ، كاهش كلروفيل ، شكستن پراكسيد و كاهش محصولات اكسيداسيون مانند

آلدئيدها ، ستن ها ، هيدرو كربورها و افزايش مقاومت اكسيداتيو روغن ، جذب صابون و فسفاتيد و نيز جذب فلزات

سنگين در روغن مي شود . ميزان تاثير خاك براي هر يك از عوامل فوق بستگي به نوع خاك ، مقدار فعال شدن آن ،

مشخصات فيزيكي آن و هم چنين شرايط مصرف دارد.

– مشخصات خاك رنگبر ، خاک بنتونیت چیست از کجا تهیه کنیم

با توجه به ويژگيهاي كا ربردي و همچنين عوامل موثر بر آن كه در بالا اشاره شد ، مشخصات خاك رنگبر به صورت

زير تقسيم بندي مي گردد :

• خواص نوع كلسيك با نوع سديك متفاوت است و چندان آب پذير نيست و زياد متورم نمي شود . اين نوع

است ( H+ ) بنتونيت به مقدار خيلي زيادتري نسبت به نوع سديك داراي خاصيت تعويض پذيري كاتيون هاي خود با

و لذا در تهيه بنتونيت فعال از نوع كلسيك استفاده مي شود.

– فعال كردن و تغييرات ساختماني مونت موريلونيت

فعال كردن خاك رنگبر (مونت موريلونيت) به معني افزايش توان و قدرت خاك در جدا سازي تركيبات نامطلوب

H موجود در روغن است . عمل فعال كردن با جانشيني يون +

به جاي كاتيون هاي

AI⁺³

Fe⁺³

Mg²⁺

مياني هشت وجه ي صورت مي گيرد . يون هاي خارج شده از ساختار هشت وجهي به نوبه خود جانشين كاتيون بين

ورقه ها شده و اين كاتيون ها از محل خود خارج مي شود . در اثر اين فعل و انفعالات اولا در لايه مياني حفره هايي

بوجود مي آيد ، ثانياً اتصالات

–

به جاي OH

O⁺² در ارتباط با Si⁺⁴ قرار مي گيرد.

انجام اين فعل و انفعالات داراي دامنه محدودي بوده و به عوامل فعال كردن از جمله نوع خاك بستگي دارد . در اثر

فعال كردن ، سطح مخصوص ، سطح جذب ، تخلخل و … افزايش يافته و بلورها كوچكتر و … مي شود . مجموعه اين

تغييرات موجب بروز خواص فوق العاده اي در اين كاني مي شود.

• کاربرد بنتونیت معدن کاوان در جذب فضولات گاوي

در گاوداري ها از بنتونيت سديم دار به دليل قابليت جذب بالاي آن براي جذب ادرار و ديگر فضولات استفاده مي شود. در امريکا 21 % بنتونيت در اين بخش به مصرف مي رسد.

• کاربرد بنتونیت معدن کاوان در بستر حیوانات

بسترهای پوشالی و یا متشکل از تراشه‌های چوب پس از مدتی در اثر رطوبت و فضولات حیوان به شکل کاملاً خیس و گاهاً لجنی در می‌آید و دیگر محیط مناسبی برای استراحت. حیوان نخواهد بود. در ضمن با رشد باکتری ها، قارچ ها و انگل‌هایی مانند کوکسیدوز و تولید گازهایی مانند آمونیاک و سولفید هیدروژن و … و مواد بد بو موجب فشار برسیستم تنفس حیوان و ایجاد بیماری و زیان مالی می‌گردد و باید چنین بستری به سرعت عوض شود. لذا افزودن موادی به بستر برای کاهش سرعت وقوع این حالت و کاهش اثرات بد آن می‌تواند بسیار راه‌گشا باشد.

بنتونیت زمین کاو با جذب و کاهش رطوبت بستر از بروز بیماری‌های انگلی و قارچی، تنفسی و بیماری‌های متابولیکی مربوطه می کاهد و با افزایش کارایی بستر مانع وارد آمدن خسارت شده و بهره‌وری را افزایش می دهد.

استفاده از بنتونیت معدن کاوان در خوراک دام و طیور

بنتونیت‌های سدیم و کلسیم، در بیشتر موارد برای تولید خوراک‌های حیوانی به کار می‌روند. بنتونیت سدیم دارای ظرفیت بافری می‌باشد که نقش مهمی در تغذیه نشخوارکنندگان ایفا می‌کند. بطور کلی بنتونیت دارای اثرات بسیاری در تغذیه دام از قبیل بهبود دهنده شرایط تخمیر در شکمبه، جذب پروتئین محیط، بهبود تولید و بازده غذایی، بهبود متابولیسم نیتروژن در شکمبه و کاهش عوامل بیماری‌زا در روده و جاذب آفلاتوکسین مواد خوراکی می باشد.

با بررسی اثر بنتونیت سدیم و بی‌کربنات سدیم بر عملکرد پروار و خصوصیات مدفوع گوساله‌های نر هلشتاین گزارش کردند که افزودن چهار درصد بنتونیت سدیم اثر معنی‌داری در بهبود میزان افزایش وزن، میزان خوراک مصرفی، ضریب تبدیل خوراک و نمره مدفوع در مقایسه با گروه شاهد و گروه دریافت کننده بی‌کربنات سدیم داشت.

یکی از راه‌های بهبود بازده غذایی دام‌های کشور بخصوص گوساله‌های پرواری، استفاده بیشتر از مواد متراکم در جیره دام‌ها می‌باشد. در صورتی که بتوان با استفاده از مواد قابل دسترس، عوارض سوء ناشی از مصرف زیاد مواد متراکم در جیره گوساله‌های پرواری را به حداقل رساند، شرایط تخمیر در شکمبه و بازده خوراک بهبود پیدا می‌کند. از این مواد می‌توان به مواد افزودنی معدنی مانند بنتونیت و زئولیت به دلیل داشتن خصوصیات بافری و قدرت  تبادل کاتیونی اشاره کرد.

گزارش کردند که استفاده از دو درصد بنتونیت فرآوری شده و نشده یا کولینوپتیولیت تأثیری بر غلظت نیتروژن آمونیاکی حاصل از سطوح مختلف پروتئین قابل تجزیه در شکمبه در شرایط آزمایشگاهی نداشت اما چهار درصد آن به طور مؤثری غلظت نیتروژن آمونیاکی را خصوصاً در ساعات اولیه پس از انکوباسیون کاهش داد و این اثر با بالارفتن میزان تجزیه پذیری پروتئین بیشتر شد. به این ترتیب استفاده از چهار درصد بنتونیت فرآوری شده یا کولینوپتیولیت را برای جلوگیری از مسمومیت آمونیاکی در نشخوارکنندگان توصیه کردند.

بنتونیت از طریق مداخله در حرکت پروتوزوآهای مژک دار، فعالیت آن‌ها را کاهش می‌دهد. بنتونیت به دلیل داشتن سطح گسترده و وجود بار الکتریکی در این سطح، نرخ دستگیری باکتری‌ها را توسط پروتوزوآها کاهش می‌دهد و بنابراین جمعیت باکتریایی و قارچی را در مایع شکمبه افزایش می‌دهد.

بر اساس تحقیقات انجام شده، بنتونیت با جذب اسیدهای آمینه آزاد، آن‌ها را از معرض تخمیر شکمبه‌ای دور نموده و به این طریق سبب می‌شود که بهتر در دسترس دام قرار گیرند. علاوه بر این بنتونیت قادر به محافظت پروتئین جیره، از تاثیر آنزیم‌های تجزیه کننده پروتئین است. همچنین با اضافه کردن ٣ و۶ درصد بنتونیت به کنسانتره، فعالیت تخمیری شکمبه بهبود پیدا کرد.

در آزمایشی جایگزینی پروتئین کنجاله سویا همراه با بنتونیت سدیم، به جای آرد ماهی در جیره نشان داد که اضافه کردن بنتونیت سبب بهبود معنی‌دار در افزایش وزن روزانه و خوراک مصرفی می‌شود.

بنتونیت سدیم توانایی بالایی برای جذب آفلاتوکسین‌ها دارد و برای سم‌زدایی خوراک آلوده به قارچ در برخی مناطق استفاده می‌شود. در تغذیه دام، بنتونیت‌ به عنوان محافظت‌کننده دستگاه گوارش عمل می‌کند و با باند کردن آفلاتوکسین‌های موجود در دستگاه گوارش، جذب آن‌ها را در اندام‌ها کاهش می‌دهد .

در آزمایش هوف و همکاران(1992) کاهش در سطح پروتئین سرم و آلبومین هنگام آلودگی به آفلاتوکسین مشاهده شد. این اثر به طور معنی‌داری با افزودن ۵ درصد آلومینوسیلیکات هیدراته به جیره کاهش یافت. اثرات حفاظتی ایجاد شده توسط آلومینوسیلیکات هیدراته به سبب تشکیل پیوند قوی بین آلومینوسیلیکات‌ها و آفلاتوکسین B₁  باشد و در نتیجه قابلیت دسترسی آفلاتوکسین B₁  در حضور آلومینوم سیلیکات کاهش می‌یابد .

روزا و همکاران(2001) گزارش کردند که افزودن ۳/۰ درصد بنتونیت سدیم به جیره، اثرات منفی ۵ میلی گرم آفلاتوکسین B₁ را به ازاء هر کیلوگرم جیره کاهش داد. تشکیل کمپلکس پایدار بین بنتونیت و آفلاتوکسین B₁  قادر به جلوگیری از جذب آفلاتوکسین B₁ در روده بود.

خادم و همکاران(2007) عملکرد بره‌ها را وقتی ۲ یا ۴ درصد بنتونیت سدیم دریافت کردند، مورد بررسی قرار داده و بهبود مصرف خوراک و ضریب تبدیل خوراک را گزارش کردند.

کرمانشاهی و همکاران(2009) گزارش کردند که بنتونیت سدیم فعالیت آنزیم‌های AST و ALT در سرم خون جوجه‌های گوشتی تغذیه شده با خوراک آلوده به آفلاتوکسین  B₁را به حالت طبیعی برگرداند و نشان دادند که ۵/۰ تا ۱ درصد بنتونیت سدیم در جیره جوجه‌های گوشتی برای مبارزه با اثرات سمی آفلاتوکسین  B₁ مفید بود.

تراکوا و همکاران (2004) بیان کردند که ساختار سه لایه‌ای بنتونیت سدیم به آن توانایی جذب داخلی یون‌ها را می‌دهد. بنتونیت‌ها توانایی جذب فلزات سنگین و باکتری‌هاکاتسوماتا و همکاران(2003)؛ هاسن و همکاران(2003) و عوامل سمی و ضد تغذیه‌ای پالسیفر و همکاران(1994) را دارند.

گفته شده است که افزودن بنتونیت سدیم به جیره نشخوارکنندگان، ویتامین آ و کاروتن (پیش ساز ویتامین آ و عامل زرد شدن رنگ چربی) را از شکمبه جذب می‌کند. بنابراین توجه به دریافت مقدار کافی از این ویتامین توسط حیوان ضروری است لوگ یروگ(1993). در حالی که پیمپوکدی و همکاران (2004) بیان کردند که افزودن ۵/۰ درصد آلومینوسیلیکات کلسیم‌دار به جوجه مرغان تخم‌گذار، سطح ذخایر رتینول  را در کبد کاهش نداد و این نشان می‌دهد که جذب ویتامین آ تحت تأثیر قرار نگرفته است.

دشنگ و همکاران(2005) در یک مطالعه سه هفته‌ای روی مواد معدنی موجود در استخوان جوجه‌های گوشتی، با افزودن ۵/۰ درصد مونتموریلونیت، کاهشی در سطح کلسیم، فسفر، مس، آهن و روی در استخوان مشاهده نکردند اما گزارش کردند که سطح فلوئور و منگنز به طور معنی‌داری کاهش یافته است و تأمین آن‌ها در مواردی که ترکیبات آلومینوسیلیکات در جیره به کار می‌روند، ضروری است.

• کاربرد بنتونیت معدن کاوان در مواد شوينده

در تهيه مواد شوينده از بنتونيت سديم و يا کلسيم دار به دو دليل استفاده مي شود :

1- جلوگيري از راسب شدن مواد

• 2- خاصيت نرمي آن.
• کاربرد بنتونیت معدن کاوان در داروسازي

بنتونيت در صنايع داروسازي به نام صابون کاني يا صابون رسي معروف است. اين ماده به صورت طبيعي، به حالت سيليکات آبدار آلومينيوم Al₂O₃.4SiO₂.H₂O است که عمدتاً از مونت موريلونيت تشکيل شده است و ممکن است عناصر کلسيم، منيزيم و آهن نيز در ترکيب آن وجود داشته باشد.

پودر دارويي بنتونيت بسيار دانه ريز، بي بو و به رنگ سفيد مايل به خاکستري با حالتي زرد يا صورتي است. بنتونيت در آب غير محلول است و با جذب مقدار کمي از آب متورم مي شود و سوسپانسيون 2 % آن در آب، PH قليايي (5/9 تا 5/10) توليد مي کند. بنتونيت با جذب آب به صورت ژل در مي آيد که غلظت آن به مقدار بنتونيت وارد شده در آب بستگي دارد. از خاصيت جذبي اين ماده به عنوان تثبيت کننده و تصفيه کننده استفاده مي شود. نام دارويي اين ماده لوسيون کالامين(Calamin-Lotoin) يا بنتونيت ماگما مي باشد.

کاربرد بنتونیت معدن کاوان در کشاورزی

بنتونیت باعث صرفه‌جویی در مصرف آب شده و در مناطق خشک و کم‌آب میزان آبیاری را کاهش می‌دهد (به دلیل ظرفیت جذب و نگهداری بالای آب توسط آن). بنتونیت به دلیل قابلیت تبادل کاتیونی فوق‌العاده (CEC) باعث صرفه‌جویی در مصرف کودهای شیمیایی شده و بازدهی کود را افزایش می‌دهد. این ماده به کاهش آلودگی آب‌های زیرزمینی و سطحی که در اثر استفاده از کودهای شیمیایی به وجود می‌آید، کمک کرده و به بهداشت محیط کمک می‌کند. بنتونیت موجب افزایش تولید در واحد سطح شده و در نتیجه سود بیشتری را نصیب کشاورزان می‌نماید.

بنتونیت نه تنها خود در از بین بردن برخی از آفات نباتی مؤثر است، بلکه به عنوان حامل (CARRIER) سموم نیز به کار می‌رود.

این ماده با محبوس کردن مواد ازته و آزادسازی تدریجی آن به هنگام نیاز، از سوزش ریشه گیاه جلوگیری می‌کند. از بنتونیت در انبار کردن غلات برای جذب رطوبت و از بین بردن آفات انباری در سیلوها، به ویژه در مناطق مرطوب، به منظور جلوگیری از کپک زدن استفاده می‌شود. بنتونیت با جذب عناصر فلزی سنگین و مواد رادیواکتیو، از ورود این مواد به گیاه و در نتیجه وارد شدن به چرخه غذایی انسان جلوگیری می‌کند. همچنین، بنتونیت بهره‌وری کودهای حیوانی را افزایش داده و از بوی نامطلوب آن می‌کاهد.

• کاربرد بنتونیت معدن کاوان در پزشکی

یكی از متداول ترین رس های درمان دهنده به دلیل ویژگی های تورم، جذب و تبادل یونی بنتونیت است.

هزاران سال است كه رس در پزشكی كاربرد زیادی دارد. انسانها رس های درمانی نظیر ایلیت، بنتونیت و مونتموریونیت را به عنوان یك درمانگر طبیعی استفاده میكردند. امروزه از این مواد در آب درمانی، استحمام درمانی، طبیعت درمانی و طب جایگزین استفاده میشوند.

ویژگی های بارز یك رس درمان دهنده منوط به خصوصیات مواد جذب شده ثانویه است به طوری كه تعادل PH (خنثی) خود را دقیق حفظ كند. كه خود این مساله برای سیستم بدنی پستانداران ضروری است و رس را با ساختار ملكولی متراكم تر بر جا بگذارد كه در صورت هیدراته شدن، میدان الكترومغناطیس با بار منفی تولید كند.

كانی های رسی درمان دهنده توانایی عجیبی در تشخیص و  بیرون كشیدن سم از بدن دارند . رس ها در بدن بر اساس 3 واكنش گرما زا، خنثی و گرما گیر عمل میكنند.

معیار مهم دیگر در رس درمانی، كیفیت آبی است كه مورد استفاده قرار میگیرد. آب مقطر برای استفاده مفید است زیرا با خصوصیات  جذبی رس تداخل پیدا نمی كند اگر چه مخلوط رس با آب مقطر محصولی تولید میكند كه روی پوست خیلی خشن است. برای كاربردهای معمولی آب چشمه نیز توصیه میشود.

خواص درمانی بنتونیت معدن کاوان

نتایج کاربرد بنتونیت در تولید دارو نشان می دهد بنتونیت،

. از نظر درمانی مقرون به صرفه است.

.عوارض جانبی ندارد.

. نتایج سریع حاصل میشود.

. استفاده ازاین نوع رس در درمان در صورت فرآوری مناسب باعث كاهش درد، سوزش و حساسیت می شود.

بنتونیت در مصارف خارجی به صورت خمیر، كمپرس، ماسك و حمام رس استفاده میشود. در مصارف داخلی هم فقط از بنتونیت استفاده میشود. استفاده از رس درمان دهنده فاقد مواد آلاینده برای بدن مفید است. به طور سنتی فقط مصرف مقدار كمی از رس هیدراتی كافی است تا نتایج مطلوب زیر حاصل شود:

1.ضد عفونی كردن جهاز هاضمه بدن (عمل جذب رس مواد آلاینده را از بدن بیرون میكشد)

2.برطرف كننده مسمومیت های باكتری، آلی و غیر آلی

1. حذف انگل های درونی

4.تقویت سیستم ایمنی بدن

5.تثبیت اكسیژن آزاد خون

6.كم كردن رادیكال های آزاد

7.ضد عفونی كردن كبد

8.درمان معده درد و مسمومیت غذایی ناشی از باكتری ها

9.افزایش تعداد سلول های T مانند

• کاربرد بنتونیت معدن کاوان مهندسي عمران

علاوه بر خواص قبلي، سديم بنتونيت داراي پلاستيسيته و چرب‌كنندگي خوب، مقاومت برشي بالا، نفوذناپذيري و تراكم‌پذيري و تحكيم‌پذيري پايين است. به عنوان مثال ملات با 5-3 % سديم بنتونيت براي پايدار‌سازي ديواره‌ها بكار مي‌رود، همچنين براي جمع‌آوري فلزات سنگين از آب‌هاي زائد و پركردن فضاهاي خالي استفاده مي‌شود (پوشش مخازن ذخيره فاضلاب، باتلاق‌هاي آب‌هاي صنعتي، جاسازي زباله‌هاي اتمي در زيرزمين, احداث سدها، كانال، مخازن،شمعکوبیها و ترانشه‌ها و…).

• کاربرد بنتونیت معدن کاوان در محيط زيست

پساب هاي صنعتي و کشاورزي مهمترين عامل آلوده کننده آب هاي سطحي و زيرزميني هستند. به منظور کنترل اين پساب ها، محيط هاي نگهداري و انتقال را با استفاده از بنتونيت هاي سديم دار بايد ايزوله نمود.

• کاربرد بنتونیت معدن کاوان در ریخته گری

92% مونتموريلونيت، 3% كوارتز، 5% فلدسپار، 12-6% رطوبت، PH 8/3، كمتر از 70/0 % CaO، حدرواني 800-600، مفاومت تراكمي خشك 656Kpa، ظرفيت متيلن‌بلو 100Meg/100y، دامنة تغييرات اندازة دانه 95-69%، 75mm با 95-90% استاندارد معمول جامعة ريخته‌گران فولاد آمريكا.

• کاربرد بنتونیت معدن کاوان در پليتي كردن كانة آهن

از دهة 1950 به ‌منظور پليتي كردن، بنتونيت برابر كانة منيتيت و هماتيت ريزدانه اضافه مي‌گردد. حدود 8-6 كيلوگرم سديم بنتونيت به 1 تن كانه آهن خشك اضافه مي‌گردد. استانداردي وجود ندارد، ولي حالت مناسب 90-70 %، 44 ميكرومتر با 10% رطوبت

• کاربرد بنتونیت معدن کاوان عنوان جاذب رطوبت

به علت خاصيت جذب رطوبت در غذاي حيوانات، حشره‌كش‌ها، دفع زباله و پايدارسازي خاك بكار مي‌رود.

• کاربرد بنتونیت معدن کاوان در جذب يون‌ها

خاصيت جذب يون‌ها و مولكول‌ها توسط بنتونيت بسيار بالا است. نوع كلسيم‌دار سريعتر آب جذب مي‌كند ولي نوع سديم‌دار ظرفيت بيشتري دارد, نوع كلسيم دار با اسيد آلي واكنش داده شده تا ناخالصي‌هايي مانند كلسيت را حل كند, يون هاي دوظرفيتي مانند كلسيم را با هيدروژن جايگزين كند و فلزاتي مانند آهن II و III، آلومينيم و منيزيم را شسته باعث افزايش سطح مخصوص و تخلخل و تغيير شبكة بلورين شود. از آن براي تصفيه، رنگ‌زدايي، آبگيري و گندزدايي روغن‌هاي حيواني و گياهي و يا خنثي‌سازي بكار مي‌رود. بنتونيت ناخالصي‌ها و باكتري‌هاي لخته‌شده را جذب و با حذف نمك‌هاي منيزيم و كلسيم سبب نرم‌شدن آب مي‌شود.

• کاربرد بنتونیت معدن کاوان در پركننده

بعضي از انواع كلسيم بنتونيت سفيد رنگ بوده و در پايدارسازي امولسيون‌ها و به عنوان مادة ژله‌ساز، چسبنده و نرم‌كننده استفاده مي‌شود.

• کاربرد بنتونيت معدن کاوان بعنوان بهبود دهنده مایعات
• سديم بنتونيت براي تغيير خواص تركيبات آلي مايع مانند ويسكوزيته، سوسپانسيون و … به آنها افزوده مي‌شود. كاغذ چاپ بدون كربن، گل حفاري، گريس، رنگ، جوهر چاپ، تصفيه نفت، روغن، حلال و كاتاليزورهاي Si/Al را مي‌توان از مخلوط كردن رس‌هايي مانند بنتونيت با اسيد و كلسيم‌دار كردن آن بدست آورد كه از آن براي حذف عناصر قليايي، قليايي خاكي، آهن، Al و Mg استفاده مي‌شود.
• کاربرد بنتونیت معدن کاوان دانه‌هاي جاذب رطوبت

نيازمند مخلوط يكنواخت از كاني‌هاي سيليكاتي كه تميز، يكنواخت، بدون كلوخه و مواد خارجي باشند، درصد مونتموريلونيت 90-80% با اندازه مش 50-20.

• کاربرد بنتونیت معدن کاوان در بازيافت

احياء ماسه‌هاي قالب‌ريزي در ريخته‌گري بدليل افزايش تصاعدي قيمت خريد و دفع آنها، روز به ‌روز در حال گسترش است. با اين حال بنتونيت تازه نيز به آن اضافه مي‌شود، چراكه نوع بازيافتي بدليل اينكه تا دماي 600 درجة سانتيگراد گرم شده است، آب تركيبي خود را از دست داده و پيوستگي آن از بين رفته است. در فرآيند Clarification بعد از فيلتر كردن، بنتونيت بازيافت شده، تكليس شده و مورد استفاده مجدد قرار مي‌گيرد. امكان بازيافت ازگل حفاري تا حدي وجود دارد، با اين وجود هزينة جداسازي مواد تشكيل دهندة گل به‌اندازة هزينة هركدام مي‌شود.

• کاربرد بنتونیت مدن کاوان به عنوان حمل كننده

آتاپولگيت، بنتونيت، دياتوميت، كائولن، پيت، پوميس، پيروفيليت، سپيوليت، تالك، ورميكوليت، زئوليت.

• کاربرد بنتونیت معدن کاوان در گل حفاري

از مهمترین کاربردهای بنتونیت میتوان به سرد و لغزان کردن مته و ساق حفاری، تمیز کردن ته چاه و مته، انتقال خرده ها به سطح زمین، کنترل هرزروی و غیره اشاره کرد که تمامی این اعمال توسط خواصی همچون لغزانندگی، گرانروی، وزن، مقاومت ﮊلی و توانایی در دیواره سازی ( Filtrate control ) ایجاد شده که این سنگ در سیال حفاری بوجود می آورد. بر اساس نوع کاتیون (Cation) موجود در بنتونیت سدیم دار (بنتونیت تیپ وایومینگ) بدلیل ظرفیت بالای جذب آب، تورم پذیری زیاد و خاصیت ژلی بالا، مناسب ترین نوع بنتونیت در گل های پایه آبی بشمار می روند.

پلي‌مرهاي مختلف مانند پلي‌اكريلايدهاي تا حدي آبدار شده، آتاپولگيت، سپيوليت ازین دسته می باشند.

استانداردها

استانداردAPI  انستيتو نفت آمريكا و (OCMA) در اروپا فهرست خواص لازم براي گل حفاري را بيان كرده كه مهمترين آنها عبارتند از: در هر بشكه گل حفاري با ويسكوزيته تقريبي 15 سانتي‌پواز، از يك تن رس استفاده مي‌شود. در آزمايش دانه‌بندي، كمتر از 5/2% بايد روي مش 200 باقي بماند.

روش های فراوری بنتونیت

بعد از استخراج، ابتدا بنتونيت را مخلوط مي‌كنند تا آب و مواد فرار آن از 50-30% به 8-7% كاهش يابد. بعد آن را با آسياب ميله‌اي يا چكشي خرد كرده، گاهي آن را در خشك‌كن چرخان نيز مي‌ريزند. در بيشتر موارد، بنتونيت با دانه‌بندي90% ذرات 75 ميكرومتر، داد و ستد مي‌شود، ولي انجام عمليات بيشتر بر روي آن نيز امكان‌پذير است. بهبودسازي بنتونيت با اسيدهاي غيرآلي، سبب حل مواد ناخالص شده و حاصل آن از هم بازشدن ورقه‌ها، افزايش قطر منافذ باز و افزايش سطح مونتموريلونيت است، درجة اين تغييرات به مونتموريلونيت، نوع اسيد و دما و مدت زمان تماس بستگي دارد. رس‌هاي مورد استفاده براي خوراك جانوران با خنثي سازي محل‌هاي تبادل يوني در ورقه‌هاي رس فراهم مي‌شود كه معمولاً خنثي‌سازي با سديم انجام مي‌شود.

معمولا در ذخیره بنتونیت علاوه بر کانی اصلی مونت موریلنیت کانی های رسی و غیر رسی بعنوان ناخالصی می توانند وجود داشته باشند. در برخی از صنایع مانند صنایع دارویی، غذایی، تولید نانو کامپوزیت ها و کاتالیست ها نیاز به مونت موریلنیت با خلوص بالا هست، بنابراین جداسازی مونت موریلنیت از کانی های همراه ضروری است. بعلت ریز دانه بودن بلورهای مونت موریلنیت نسبت به ناخالصیهای همراه می­توان آنها را بر اساس اندازه دانه جدا کرد.

در این تحقیق ابتدا یک نمونه بنتونیت سدیمی و کلسیمی از معدن بنتونیت خیر آباد (کرمان) تهیه و توسط آزمایشات لازم شناسایی شده است. سپس توسط یک روش دستگاهی جدید بر اساس اندازه ذرات، مونت موریلنیت از کانی های همراه آن جدا گردیده است. جداسازی در نمونه سدیمی به خوبی صورت گرفته ولی نمونه کلسیمی جداسازی خوبی حتی با استفاده از کالگون هم نداشته است. طبق نتایج محققان دانشگاه شهید باهنر کرمان، بررسی جداسازی مونت موریلنیت نشان میدهد که خلوص آن در نمونه سدیمی 95% و در نمونه کلسیمی سدیمی شده 94% میباشد، در صورتیکه خلوص مونت موریلنیت در نمونه های سدیمی و کلسیمی بنتونیت تنها حدود 65% بوده است.

روش های عمده استخراج بنتونیت

معمولاً به‌صورت روباز با بولدوزر و اسكراپر برداشت شده، توسط لودر بار زده مي‌شود. ضخامت روباره متغير است. بندرت به ‌صورت زيرزميني استخراج مي‌شود.

خرید و مشاهده بنتونیت محصول شرکت معدن کاوان

ذخایر و پتانسیل های معدن بنتونیت در جهان

ميزان ذخيره اقتصادي بنتونيت جهان 1410 ميليون تن گزارش شده است.

آمریکا ایالات متحده آمریکا بزرگترین ذخائر بنتونیت و خاک طبیعی فعال را در اختیار دارد و بزرگترین تولید کننده و مصرف کننده بنتونیت نیز می باشد. بنتونیت و خاک طبیعی فعال در ایالتهای تگزاس، آلاباما، اکلاهماو لوئزیانا در حال بهره برداری می باشند در جنوب کارولینا هم کانسارهایی وجود دارند.

در این کشور منظور از بنتونیت اسمکتیت، مونت موریونیت سدیم و مونت موریونیت کلسیم می باشد و خاک طبیعی فعال نیز به رس های هومیتی از نوع آتاپولژیت و سپیولیت گفته می شود. نوعی مونت موریونیت لیتیوم منیزیم نیز در آمریکا با عنوان هکتوریت استخراج می شود. مهمترین ذخائر بنتونیت سدیم آمریکا و شاید هم بزرگترین ذخیره دنیا در اسزند معروف به موروری شیل (Morwry Shale) دوره کرتاسه در وایومینگ وداکوتای جنوبی قرار دارد. کانسارهای بنتونیتی تکزاس در روی کمر بند ی در ناحیه کوستال پلین (Plain Coastal) و درسازندهایی قرار دارد که سن آنها از اواخر کرتاسه تا میوسن می باشد.

بنتونیت از نواحی مینرال اسپرینگ و لینکلن پاریش استخراج می شود قبلاً از قسمت غرب لوئیزیانا یا نانیز به نام ورنون پاریش بنتونیت بهره برداری می شد کانسارهای ورنون پاریش در سازند فلمینگ (Fleming) میوسن قرار دارند. بیشتر بنتونیت های تولیدی در ناحیه می سی سی پی نزدیک آبردین (Aberdeen) ایالت مونرئو قرار دارند که چندین کارخانه بدین جهت در آن جا دایر شده است.

از حوالی اسمیت و رودخانه پیرل(Pearl) نیز بنتونیت استخراج می شود که کانسارهای ناحیه اسمیت مربوط به دوره اولیگوسن و کانسارهای رودخانه پیرل مربوط به دوره میوسن می باشد. کانسارهای استخراجی مونرئو در تشکیلات اوتا و (Eutaw) مربوط به اواخر کرتاسه می باشند کانسارهایی هم که نزدیک سندی ریج (Sandy ridge) بهره برداری می شوند در سازند ریپلی (Ripley) کرتاسه بالا هستند.

کانسارهای خاک طبیعی فعال به طور عمده در ایالت های جنوبی و در ناحیه صحرای میژ آتا لگوس (Meigs – Attapulgus) و ایالت هی جورجیا و فلویدا می باشد سن کانسارهای مربوط به صحرای میژ مربو به میوسن است. در شمال این صحرا کانسارها به طور عمده دارای مونت موریونیت دیاتومیتی با مقدار کمی ناخالصی از سایر کانیها هستند. در قسمت جنوبی صحرا نیز بعضی از کانسارها دارای ناخالص ترین پالیگورسکیت (آتاپولژیت) است که تاکنون در جهان یافت شده است.

خاک های طبیعی فعال استخراجی پنیسنسولای مرکزی فلوریدا در سازند هاوتورن (Haw Thorn) قرار دارند که دارای مقدار زیادی مونت موریونیت است.

کانسارهای پورترز کریک کلاس (Porters Creekclaus) مربوط به پالئوسن است که از جنوب مرکزی آلاباما تا شمال شرق می سی سی پی، قسمت های غربی تنسی و کنتکی و قسمت جنوبی ایلی نویز و جنوب شرقی میوری ادامه می یابند. ماده معدنی آنها مخلوطی از مونت موریونیت و سایر کانیها ی رسی است که دارای مقدار نسبتاً زیادی ناخالصی از نوع کریستوبالیت می باشند. خاک های طبیعی فعال استخراجی در تگزاس بیشتر از لایه های بنتونیتی استخراج می شوند و نواحی استخراجی عبارتند از صحراهای کاییسی میدوست (Kaycee Midwest) و گری یبولوول (Greybullovell) که در شیل موری قار دارند و بعضی رگه ها نیز در تشکیلات جوانتر از شیل موری در صحراهای مزبور استخراج می شوند.

بنتونیت هائی که به منظور استفاده از خاصیت چسبانندگی آنها بهره برداری می شوند در واناندا، چینوک مالای گلاسکو و مونتانا از رگه های شیلی بیر پاو (Bearpaw) که جوانتر از شیل موری هستند استخراج می شوند. هکتوریت به طور عمده از ندیک هکتورکالیف استخراج می شود که به صورت لایه های ستونی مومی شکل نرم با ضخامت 6 تا 8 فوت قرار دارد و همراه با ماسه سنگ و رگه های رسی دوره ترشیری در یک محیط قلیائی به صورت کانسار در آمده اند لایه های زیر هکتوریت از تراورتن تشکیل شده اند که از طریق چشمه های آب گرم بوجود آمده اند روی لایه هکتوریت را نیز ازالت های کواترنر پوشانده است.

یک کانسار بزرگ هکتوریت در دره آمرگوزا (Amergosa) در کاليفرنيا کشف شده که در حال بهره بردارى است علاوه بر آن در 16 مايلى شمال آمبوى کلاليف (Amboyclif) نيز هکتوريت وجود دارد در تمام ايالت هاى غربى آمريکا نيز کنسارهاى بنتونيت و خاک طبيعى فعال وجود دارد.

که به طور کلى بهره بردارى از آنها به صورت گسترده و در سطح بنتونيت وايومينگ و ايالت هاى جنوبى انجام نمى شود و بيشتر آنها از نوع پست هستند وتا محل مصرف فاصله زيادى دارند در نزديکى چمبرز وآريز بنتونيت استخراج مى شود که يک نوع کم تورم بوده و به عنوان رنگ زدائى استفاده مى شود ضمناً براى ساختن خشک کن نيز مصرف دارد. بنتونيت استخراجى از جنوب آيداهو بيشتر براى تهيه غذاى حيوانات و گلوله کردن آن استفاده مى شود کانسارهاى اورگان مرکزى نيز در مصارف آتش نشانى براى مقابله با آتش سوزى جنگل ها کاربرد دارند.

نوعى بنتونيت در نوادا استخراج مى شود که در دارو سازى و تهيه لوازم بهداشتى و زيبايى به کار مى رود بنتونيت استخراجى از ناحيه اشميدوس (Ashsseadous) که بيشتر از نوع ساپونيت است براى جلوگيرى از نفوذ آب و ساير منظورهاى ديگر به کار مى رود. بنتونيت کم تورم نيز از کانسارهايى در بلک هيلز جنوبى و يالهاى کوههاى بيگ هورن استخراج مى شود که براى مصارف ريخته گرى مورد استفاده قرار مى گيرد بيشتر خاکهاى طبيعى فعال در ايالتهاى غربى در حومه کرن کليف قرار دارند.

ذخيره بنتونيت ايالات متحده حدود 1 ميليون تن برآورد شده که با توجه به کانيهاى مشابه بيشتر از اين رقم است. بيشتر اين ذخاير براى گندله سازى مناسب بوده و براى حفارى و غيره نيز به کار مى روند ذخائر مناسب براى گل حفارى تقريباًدر آمريکا محدودند. ذخائر خاکهاى طبيعى فعال آمريکا نيز 2 ميليارد تن و شايد هم بيشتر باشد و اگر مواد معدنى کم عيار را نيز منظور نمائيم مى توان هر عدد ديگرى را به جاى 2 ميليارد تن بتوان قرار دارد.

الجزیره بنتونیت های کشور الجزیره از نوع کلسیم بوده و از کانسارهایی در نواحی مگنیا و موستافنام (Mostaphnom) در شرق آن استخراج می شود. تولید این کشور در سالهای اخیر بین 25000 تا 38000 تن به صورت فعال شده می باشد قسمتی از این خاکها در کارخانه مگنیا و قسمت دیگر در کارخانه اوجا (Oudja) فعال می گردد بنتونیت ناحیه مگنیا در داخل دو توده ریولیتی دگرسان شده قرار دارد و به صورت رگه های رسوبی در میوسن پایینی تشکیل شده و بیشتر از نوع مونت موریونیت خالص بوده ولی بعضی دیگر از کانسارها حمل شده به جای دیگر است که حدود 10 تا 20 درصد کائولن دارند. در شرق الجزیره نیز کانسارهای بنتونیت در نواحی مونرویل (Monerville) و درق المیزان (Draq el Mizane) قرار دارند.

آرژانتین کانسارهای بنتونیتی در چندین ایالت آرژانتین وجود دارند که شامل ریوچیکو (Riochinco) در چوبات (Chubat)، ال آلاموی لاس هگوراس (ElAemoylas Hegueras) در مندوزا (Mendoza)، ال کاتالان (El Catalan) در نویکن (Neuquen)، دل لاگو کانینوی راب (Del Lago Caninoy ROB) در ریونگرو(Rio Negro) و لا امیلیای کریستینا (La Emiliay Cristina) در سانجوان (Sanjuan ) می باشد. خاک طبیعی فعال نیز هر ساله از کانسارهای آنها در ایالتهای لاریوجا (La Rioja) و ریونگرو بهره برداری می شود.

معدن بنتونیت استرالیا

همه تولید بنتونیت ایالت نیو ساوت والس استرالیا از کانسار مانانگو مینرال فیلد (Manango Mineral Field ) تولید می شود که دارای 9 لایه جدا از هم بنتونیت کلسیم است. همه لایه ها دارای ظرفیت تعویض کاتیونی معدن خشک شده و پس از تبدیل به بنتونیت سدیم به سیدنی ارسال می گردند.

کل محصول تولیدی این معدن 12000 تن بنتونیت سدیم استرالیا بهنام معدن گورول میندی (gurulmindi) است که در 350 کیلومتری غرب بریسبان واقع شده و ذخایر آن به 5/5 میلیون تن می رسد. محصول آن در سال در اواسط سالهای 1980 بوده است. خاک طبیعی فعال از سال 1979 در این کشور بهره برداری می شود و معدن آن در ناحیه ای به نام دوبو(Dubbo) در نیو ساوت والس قرار دارد.
کانسار آتاپولژیت در کنار دریاچه ای به نام نرامین (Nerramyne) در باختر استرالیا وجود دارد و ذخیره آن حدود 10 میلیون تن ذکر شده است. ضمناً معادن ایپس ویچ (Ipswich) در کوینزلند (Queensland)، لیک (Lake) در ماراهاگی Marahagee)) و معدن وودانیلینگ (Woodanilling ) در جنوب باختر استرالیا وجود دارد.

معدن بنتونیت بولیوی

کانسار بنتونیت در این کشور در آلی پلانو (Alliplano) نزدیک ریومولاتوس (Rio Mulatos ) وجود دارد که از آن بهره برداری می شود.

معدن بنتونیت برزیل

کانسارهای بنتونیت در ایالت های پارایبا (Paraiba)، سائوپولو و باهیو وجود دارد.

معدن بنتونیت بلغارستان

اطلاعات چندانی از کانسارهای بنتونیت این کشور در دست نیست ولی ذخائر آنرا ده ها میلیون تن تخمین زده شده اند. ضخامت بعضی از معادن بنتونیت این کشور که به صورت لایه های رویهم تشکیل شده است 30 تا 40 متر ذکر کرده اند. این معادن از نظر اقتصادی خیلی مهم بوده و از دگرسان شدن خاکسترهای آتشفشانی تشکیل شده اند و در خیلی از صنایع مصرف می شوند.

معدن بنتونیت کانادا

بنتونیت های کانادا بیشتر مربوط به دوره های کرتاسه و ترشیری می باشند و اغلب در باختر این کشور قرار دارند. نواحی عمده معدنی عبارتند از: از اونوی و روز الند در آلبرتا و پمبینا (Pembina) و همچنین ورمیلیون (Vermillion) در مانیتوبا (Manitoba) بعلاوه در نزدیکی پرینکتو بی سی (Princton B.C) نیز کانسارهای بنتونیت وجود دارد هم چنین کانسارهائی در نزدیکی آون لی ساسک (Avonleasask) در کنار رودخانه مگنزی نزدیک اینوویک (Inuvik) و کانسارهایی در آلاباما در تشکیلات ادمونتون (Edmonton) گزارش شده است که بالاترین واحد زمین شناسی آن ناحیه مربوط به کرتاسه است و در ناحیه ای حدود 6300 هکتار این کانسارها با بنتونیت نوع سدیم دیده می شود ذخائر آنها حدود 6 میلیون تن محاسبه شده است.

کانسار دره رودخانه بتل (Battle) در 14 کیلومتری روزالند دارای لایه های پهن و گسترده با ضخامتی بین 8 تا 10 فوت است و سالیانه حدود 360000 تن بنتونیت از آن استخراج می شود ضخامت لایه های معدن اونووی نیز 2تا 5/2 فوت بوده و زیر پوششی به ضخامت 7 فوت از سطح زمین قرار گرفته اند. کانسارهای استخراجی در ناحیه پمبینا در سازند ورمیلیون ریور (Vermillion River) (مربوط به کرتاسه) دارای شیل سیاه و در ناحیه 30 کیلومتری مانی توبا قرار دارد و سالیانه حدود 20000 تن بنتونیت از آنها استخراج می شود.

قسمتی از این بنتونیت در کارخانه ای در مورد مان (Morden Man) عمل شده و به مصرف تهیه ماسه ریخته گری بعنوان ناقل حشره کش ها، گندله سازی، ممانعت از آتش سوزی، غذای دام و کودها به کار می روند. قسمت دیگر ماده معدنی در کارخانه ای به نام وینی پگ (Vinni peg) با اسید سولفوریک عمل آمده و تبدیل به بنتونیت فعال می گردد که برای بی رنگ کردن روغنهای روان ساز معدنی، موم ها تصفیه روغن ها نباتی و حیوانی به کار می رود. بنتونیت آلبرتا از نوع تورم پذیر بوده و برای مصرف در تهیه گل حفاری، ماسه ریخته گری، ممانعت از آتش سوزی، غذای حیوانات اهلی و کودها به کار می رود.

بنتونیت نزدیک پرنیکتو مربوط به دوره ترشیری است که با لایه های لینیت همراه است و چندین نوع بنتونیت از نظر کیفی در آن جا تولید می شود. ذخائر بنتونیت کانادا چندین میلیون تن حدس می زنند و این اکمر با توجه به گسترش کانسارهای ان و همچنین مشابهت کلی این نواحی و رسوبات مربوط به کرتاسه و ترشیری در ایالات متحده و پتانسیل مربوط برای بنتونیت حدس زده می شود.

معدن بنتونیت چین

بیش از 300 کانسار بنتونیت در 17 ایالت چین گزارش شده است که در بعضی از آنها سابقه چندین سال بهره برداری دارند و بیشتر از نوع بنتونیت کلسیم بوده و مقداری نیز از نوع بنتونیت سدیم می باشند. رقم یک میلیارد تن برای ذخائر آن ذکرمی گردد و کیفیت بنتونیت ها اکثراً خوب توجیه شده و شبیه بنتونیت های وایومینگ آمریکا گزارش شده است. بعضی از معادن بنتونیت چین به صورت زیر زمینی استخراج می شوند که بزرگترین آنها به نام لینان (Linan) و ایالت زجیانگ (Zhejiang) می باشند که از 1963 در حال بهره برداری است.

بزرگترین کانسار کشف شده در 1985 در نزدیک چانگ چان (Changchan) در مرکز ایالت جیلین (Jilin) با ذخیره 63 میلیون تن می باشد که در زیر لایه های ذغال و در 3 کیلومتر مربع با متوسط ضخامت 100 متر قرار گرفته است. بزرگترین ناحیه تولید بنتونیت چین در ایالتهای هیشان (Heishan) و لیائونینگ (Liaoning) می باشد. در گوانگ کسی (Guongxi) یک کانسار با گسترش 10 مایل مربع با بیش از 100 میلیون تن ماده معدنی قابل استخراج گزارش شده است.

یک معدن بنتونیت از نوع سدیم نیز به نام تا ویلاژ (Natavillage) نزدیک پافوس (Paphos) وجود دارد که در حال بهره برداری است یک معدن بنتونیت نیز در 10 مایلی شرق لیماسول (Limassol) با بیش از 20 میلیون تن از نوع کلسیم بهره برداری می شود.

معدن بنتونیت چک و اسلواکی

معادن بنتونیت این کشور در قسمت شمال باختر، مرکز و بخشهای خاوری وجود دارد عمدتاً از نوع کلسیم و منیزیم بوده و از توفهای دیوریتی تشکیل شده اند که بیشتر از 70 درصد آنها را مونت موریونیت تشکیل می دهد و ناخالصی های غیر رسی آن را به طور عمده کریستوبالیت تشکیل می دهد. کل ذخائر این کشور را ده ها میلیون تن ذکر نموده اند.

سه کانسار در باختر بوهمیا (Bohemeia) با 63 میلیون تن کشف شده است. یک کانسار بزرگ در سال 1972 در نزدیک کرمنیکا در اسلواکیای وسطی کشف شده و به نام معدن بنتونیت یلسوی پوتوک (yelsovy Potok ) نامیده می شود این کانسار در حوضه معروف به زیار (Ziar) قرار دارد که یک حوضه رسوبی – آتشفشانی است. انواع کانیهای صنعتی در آن به صورت کانسار درآمده اند و کانیهای خیلی مهم آن عبارتند از: کوارتزیت، بنتونیت، پرلیت و زئولیت.

این کانسار با دیگر کانسارهای چک و اسلواکی از نظر منشا متفاوت است و به صورت درجا از دگرسانی توف ریولیتی، توفیت و توف برشی حاصل شده است و به سه صورت مشخص وجود دارد.

الف: افق بالائی مرکب از بنتونیت صورتی، قرمز، زرد و خاکستری به صورت لایه های باریک متغیر و رس بنتونیتی خاکستری مایل به قهوه ای و صورتی روشن می باشد. بغیر از رس بقیه سنگ از ذرات باریک شیشه ای آتشفشانی، کوارتز و توف تجزیه نشده به مقدار 15 تا 25 درصد تشکیل شده است و از نظر کیفی این قسمت از کانسار بهترین نوع آن می باشد.

ب: افق میانی کانسار از بنتونیت با لایه های درهم رس بنتونیتی ساخته شده است تعداد لایه های رس پلاستیک در عمق کاهش پیدار می کند و ذرات کلاستیک محتوی آن بین 30 تا 35 درصد است.

ج: افق زیرین از ریولیت تبدیل شده به رس بنتونیتی ساخته شده که از نظر کیفی خیلی مناسب نیست. ذرات کلاستیک محتوی این افقف بین 40 تا 50 درصد در تغییر است و بنتونیتی شدن به تدریج در عمق از میان می رود.

ذرات کلاستیک این افق از ترکیبات کوارتز ماگمائی، فلدسپات دگرسان شده وتریدیمیت- بیوتیت زیر تشکیل شده اند. موقع استخراج هر پله بنتونیت استخراجی به طور جداگانه در یکی از چهار دپوی مربوط به گروه های بالا انبار می شود و ضمن بارگیری مخلوط نموده و هر قسمت را تا حدودی به صورت محصول یکنواخت در می آورند.

معدن بنتونیت مصر

کانسارهائی از بنتونیت در شمال باختری وجود دارد که مقادیر آنها کم می باشد در سال 1984 در صحرای خاوری مواد رسی کشف شده که مقداری بنتونیت نیز در میان آنها وجود دارد.

معدن بنتونیت فرانسه

چندین کانسار بنتونیت با عیارهای مختلف وجود دارد که به طور عمده در قسمت مرکزی فرانسه قرار دارند. در ناحیه لیموژ، واکلوس (Vaucluse) و پیرینه کانسارهای بنتونیت و خاک طبیعی فعال وجود دارد که بیشتر آنها مخلوطی از اسمکتیت و پالیگورسکیت می باشند. در باختر پاریس نیز وجود کانسارهای رسی بنتونیت دار توسط B.R.G.M فرانسه گزارش شده است. مرکز تحقیقات متروپولیتن نیز کانسارهای آتاپولژیت را در حدود 30 کیلومتری شمال نانت کشف نموده که برای تهیه دانه های جاذب مناسب می باشد.

معدن بنتونیت آلمان غربی

بزرگترین بسترهای بنتونیت دار در آلمان در ناحیه باواریا در مین بورگ (Minburg) موسبرگ (Moosberg) و لندشات (Landshut) می باشند. کانسارهای دیگری نیز در صحرای تان هاوسن (THannhausen)، سوابیا (Swabia) و جنوب لندشات (Landshut) در باواریای پایین قرار دارد. در وستروالد و شلسویگ هولشتاین نیز مونت موریونیت رسی وجود داردمنابع کوچکی نیز در درون (Rhon) نزدیک اونتر سوپسروت (Untersupsroth) و همچنین فیختبورگ (Fichteburge) وجود دارند که از اهمیت اقتصادی برخوردار نیستند.

معدن بنتونیت مجارستان

کانسارهای بنتونیت در نواحی مختلف مجارستان توزیع شده است. معادن آن با نامهای اگر (Eger) و ماد (Mad) در حال حاضر بهره برداری می شوند. در ناحیه کوه توجاج (Tojaj Mount) در شمال شرق مجارستان 12 معدن رسی وجود دارد که بیشتر کلسیم و سدیم نوع بنتونیت از آنها استخراج می شود.

معدن بنتونیت هند

کانسارهای خاک فعال طبیعی در این کشور زیاد بوده و در چندین ایالت قرار دارند و مهمترین آنها در آندراپراش، گوجارت، مادیا پراش، راجستان، کارناتاکا و تامیل نادو هستند. کل ذخایر خاک طبیعی فعال 153 میلیون تن گزارش شده که 41 میلیون تن آن مربوط به معدن بهاواناگار و 101 میلیون تن آن مربوط به صحرای بارمر راجستان می باشد. خاک فعال استخراجی از ناحیه کوچ درگوجارت که بیشتر از نوع پالیگورسکیت می باشد بدلیل تورم پذیری زیاد یکی از مهمترین و بهترین مواد معدنی دنیا محسوب می گردد و 85 درصد بنتونیت هند را تامین می نماید.

سدیم بنتونیت از 8 معدن در ماندری تالک (Mandri talaka) استخراج می شود که هر یک از معادن 600000 تا یک میلیون تن ذخیره دارند. ذخیره خاک طبیعی فعال ماندری حدود 1 میلیون تن ذکر شده است

معدن بنتونیت ایتالیا

جزو کشورهای اصلی تولید کننده بنتونیت اروپا می باشد کانسارهای در حال بهره برداری این کشور در جزیره پونزا و در سواحل غربی ساردینی نزدیک کالاآکو (Caladell Acque) قرار دارند چها تا پنج معدن بنتونیت کلسیم در ساردینی توسط یک شرکت بهره برداری می شود. از معدن گیبا (Giba) در صحرای کاگلیاری (Cagliari) در ساردینی نیز بنتونیت استخراج می گردد. در شمال غرب جزیره ساردینی اس آلیدرو (SAliderru) کانساری وجود دارد که بیش از 90 درصد ماده معدنی مونت موریونیت سفید رنگ می باشد و ذخیره آن به یک میلیون تن می رسد معادن ماگلیو دیسوپرا (Maglio disopra)، رکوارو(Recoaro) و سیگیووانی (Sigiovanni) در حال بهره برداری می باشند.

کانسارهای پونزا در سنگهای آتشفشانی توسط آلتراسیون گرمابی توفهای ریولیتی تشکیل شده اند و ضخامت متوسط آنها حدود 10 متر و ذخیره آنها نیز 9/2 میلیون تن محاسبه شده است. بنتونیت این کانسارها از انواع مختلف بوده که یکی از آنها بنتونیت سفید کلوئیدالی است. این بنتونیت ارزش زیادی در بازار داشته و برای مصارف ویژه به کار می رود. کانسارهای پدراوفوگو (Pcdradefogu) نزدیک الگرو (Algaro) عیار خوبی داشته و برای تهیه گل های حفاری و گندله سازی، مهندسی سیویل و صاف کردن شراب و غیره مصرف می شود کانسارهای در حال کار در نزدیک نورالائو (Nurallao) در رسوبات دریایی میوسن قار دارند و زیر آهکهای ژوراسیک و جریانهای تراکیتی واقع شده اند.

معدن بنتونیت ژاپن

کانسارهای بنتونیت و خاک اسیدی مونت موریونیت در ژاپن وجود دارند. بنتونیت ها بیشتر از نوع مونت موریونیت سدیم می باشند. در هوکایدو و هونشو توف سبز دوره میوسن آلتره شده و تشکیل کانسار بنتونیت را داده است. در هیگاشیکام باراگون (Higashikam baragun) و نی گاتا (Nigata) کانسارهای بزرگی بوسیله هوازدگی گرمابی ریولیت و توفهای ریولیتی تشکیل شده اند کانسار تیکوکا (Teikoka) یکی از چند کانسار مهم این ناحیه است که عمدتاً از مونت موریونیت سدیم تشکیل یافته است. معادن دیگری نیز به نام های یوزی گون (Usuigun)، گانما (Ganma)، ناحیه تسوروکاشی (Tsuruokashi) و کیلاکان بارگون، میتسوئی، اواورو (Ooru)، اواودات (OOdate)، شیباتا ناکاجو در نقاط مختلف ژاپن بهره برداری می شوند. کره جنوبی

یک معدن بنتونیت در شمال ایالت کیونگ سانگ وجود دارد که محصول تولیدی آن در کارخانه ای در سئول عمل می شود و برای رنگ زدائی روغنهای نباتی و معدن به کار می رود.

معدن بنتونیت مکزیک

در این کشور معادن بنتونیت کلسیم به نامهای تلاکس کالا (Tlaxcala) و مورلاس (Morelos) در هیدرالگو (Hidalgo) و بنتونیت سدیم در دورانگو (Durango) وجود دارد. از معدن کونکین (Cuencane) سالیانه حدود 140000 تن بنتونیت بهره برداری می شود.

معدن بنتونیت مراکش

کانسارهای نسبتاً زیادی در ناحیه کمپ برتوکس (Camp Berteaux) و هم چنین نزدیک توریرت (Taourirt) در شرق مراکش وجود دارد که از حمل شدن مواد شیشه ای در خاکسترهای آتشفشانی و قرار گرفتن در محیط دریایی در دوره میوسن تشکیل شده اند. معادن این ناحیه که به صورت روباز بهره برداری می شوند به نامهای آزوزات (Azzouzat) و هایدون (Haidoun) می باشند.

معدن بنتونیت دیگری که کانی آن مونت موریونیت منیزیم است در حال بهره برداری است و محصولی به نام قازول (Ghassoul) از آن تهیه می شود که برای مصارف زیادی از جمله به عنوان جاذب به کار می رود. این محصولات مونت موریونیت مومی شکل قهوه ای تا سیاه رنگ است که 26 تا 28 درصد MgO دارد و بصورت پنج رگه مختلف با ضخامت های 15 الی 80 سانتی متری می باشد. این معدن در دره مولایا (Moulaya) در ناحیه تام دافلت قرار دارد.

معدن بنتونیت موزامبیک

یک معدن بنتونیت در ناحیه (Luginda) نزدیک ایمپاپمتو وجود دارد که ذخیره آن را 45/2 میلیون تن تخمین زده اند. معدن دیگری نیز در لورنس مارکوس وجود دارد که دارای بنتونیت با کیفیت خوبی است و در سالهای اخیر مورد بهره برداری قرار گرفته است.

معدن بنتونیت نیوزیلند

در این کشور کانسارهایی وجود دارد و معدنکاری از سال 1940 جهت استخراج بنتونیت در آن کشور شروع شده است. کانسارهای هارپرهیس از دگر سانی مواد آتشفشانی در یک محیط دریایی تشکیل شده اند و وابسته به ائوسن زیرین می باشند. البته در این ناحیه معادن مربوط به دوره میوسن و یا شاید اواخر کرتاسه وجود دارند. بنتونیت کانسارهای فوق الذکر از نوع تورم پذیر بوده و دارای آهن زیادی است. به علاوه یش از 10 درصد کائولینیت دارند معدن بنتونیت دیگری در کولگیت کانتر بری وجچود دارد که در حال بهره برداری است. از معدن واقع در کنار خلیج هاوکس (Howkes) در پورانگاهو (Pouangahau) نیز سالیانه 8000 تن بنتونیت استخراج می شود.

معدن بنتونیت پاکستان

بنتونیت در کشمیر آزاد در ناحیه بهیمبر (Bhimber) در حال بهره برداری است که به پلیوسن میانی تعلق دارد در این ایالت معدن دیگری به نام شاه راشیا (Shah -RA-rashia) وجود دارد که از آن بنتونیت استخراج می شود خاک طبیعی فعال نیز در ایالات سند و پنجاب وجود دارد معدن دژخان (Dgkhan) با ذخیره بیست میلیون تن در پنجاب قرار دارد.

معدن بنتونیت پرو

بنتونیت و خاک بنتونیت طبیعی فعال در این کشور در ایالت های پیکو، کانت (Canete) و پاتیا (Patia) و دره کنترامیرانت (Conlramirrante) و در پیوره ویچال (PiureVichazal) وجود دارد که سالیانه حدود 6000 تن از این معدن برای مصارف مختلف بنتونیت استخراج می شود.

معدن بنتونیت فیلیپین

کانسارهای بنتونیت به نام های پالایان (Palayan)، نووا (Nueva) و اسیجا (Ecija) با ذخیره 460000 تن در فیلیپین وجود دارند. بعلاوه دو معدن دیگر نیز که سالیانه حدود 2000 تن از آنها استخراج می شود به نام های لاگونا (Laguna) و باتانگاس(Batangas) می باشند در سال 1988 اعلام شده است که یک معدن در ایالت ریزال کشف گردیده است.

معدن بنتونیت لهستان

دتر جنوب لهستان کانسارهاییی وجود دارد که دردوره ائوسن و میوسن تشکیل شده اند و برای مصارف مختلف از جمله رنگبری به کار می رود.

معدن بنتونیت رومانی

بنتونیت در ناحیه آلباایولیا اوکانامورس (Alba -UILIA -ocana mures) وجاهای دیگری وجود دارد و یکی از کشورهای بزرگ تولید کننده بنتونیت است.

معدن بنتونیت سنگال

کانسارهای نسبتاً بزرگی از نوع پالیگورسکیت (آتاپولژیت) در خاک طبیعی فعال در این کشور وجود دارد که در ناحیه پوت (POUT) ود جاهای دیگر قرار دارند و بیشتر رگه ها در رسوبات دریایی ائوسن پایین قرار گرفته اند و از نظر تولید آتاپولژیت سومین کشور دنیا پس از آمریکا و انگلیس می باشد. معدن واقع در لام لام تیس (Lamlamthies) سالیانه حدود 3000000 تن آتاپولژیت تولید می نماید.

معدن بنتونیت آفریقای جنوبی

در ایالت های ترانسوال؛ اورنج فری شمالی (ORANGE Free) و کیپ، کانسار های بنتونیت و خاک طبیعی فعال وجود دارد. در هایلدبرگ ایالت کیپ، معدنی با 750000 تن ذخیره ودر ناحیه کوپیس در ایالت اورنج فری شمالی و معدن دیگری در زولولنند در حال بهره برداری می باشد که ماده معدنی آن پرلیت، بنتونیت و زئولیت می باشد. معدن دیگری در صحرای بوکسبرگ (Boksburg) ترانسوال در حال اکتشاف بود که احتمالاً به بهره برداری رسیده است و ماده معدنی آن پالگورسکیت (آتاپولژیت) می باشد. ولی بیشتر معادن دیگر دارای کانی اسمکتیت می باشند.

معدن بنتونیت اسپانیا

در اسپانیا بنتونیت و خاک طبیعی فعال در چندین ناحیه وجود دارد که بیشتر کانسارهای در حال بهره برداری آن کشور در ناحیه کابودوگاتا در ایالت آلمریا قرار دارند که از دگرسانی گرمایی ریولیت ها و سنگهای آذرین آندزیتی پدید آمده اند. سه معدن بنتونیت کلسیم در نواحی کامپواما (Campoama) و یانکوس (Yancos) در مادرید و نیجار (Nijar) در آلمریا قرار دارند. از معدن تولزا (Tolsa) سپیولیت و از معدن میماس (Mimas) بنتونیت و خاک طبیعی فعال تولید می شود یک معدن خاک طبیعی فعال نیز در لبریجا سویل (Lebrijusoville) قرار دارد که سالیانه حدود 2000000 تن سپیولیت از آن تولید می شود.

معدن بنتونیت ترکیه

در ترکیه کانسارهای بنتونیت زیادی وجود دارد که تعداد ی از آنها در حال بهره برداری است. محصول تولیدی عبارتست از بنتونیت سفید، سدیم و سایر محصولات بنتونیت سفید بیشتر در کناره دریای سیاه در اونی، کوتاهیا، باسورن و بالیق سیر قرار دارد و کل ذخایر آنها چندین میلیون تن برآورد شده است. بنتونیت های اونی و کوتا هیا از نوع بنتونیت کلسیم می باشند.

بنتونیت های مهم سدیم در ترکیه در تخت رزدائی و کانکیری کورسونلو قرار دارند که کل ذخایر آنها را 10 میلیون تن بر آورد کرده اند معادن رزدایی، فاتسا و کانگیری علاوه بر بنتونیت سدیم، بنتونیت کلسیم نیز تولید می کنند مهمترین ذخایر سپیولیت و ساپونیت را نیز در میهالی جیک، اسکی شهیر سیوری حصار و کونیایوماگ گزارش کرده اند در معدن اسکی شهیر نیز آتاپولژیت وجود دارد.

در آناتولیای مرکزی بنتونیت سفید مورد بهره برداری قرار گرفته است که به دلیل وجود 10 درصد کریستوبالیت، قابل مصرف در شوینده ها نمی باشد. از معدن ایزنیک در غرب آناتولی بنتونیت کلسیم استخراج می شود.

معدن بنتونیت انگلستان

سابقه استخراج خاک طبیعی فعال در این کشور خیلی زیاد بوده و به 2000 سال قبل می رسد که توسط رومن ها بهره برداری می شده است. کانسارهای بنتونیت کلسیم و خاک طبیعی فعال موجود در این کشور از دوره های ژوراسیک و کرتاسه پایین در نواحی زیر گزارش شده اند:

ردهیل در ساری، وبرن (Woburn) در بدفورد شایر، میداستون در کنت، بولکنیگ در آکسفورد شایر، فرن هام در آکسفورد شایر، کومبهای در سامرست. ذخائر ردهیل از سال 1963 در حال بهره برداری بوده و سالیانه 160 تا 165 هزار تن خاک طبیعی فعال از آنها استخراج می شود.

از کانسار وبرن نیز بنتونیت کلسیم استخراج می شود کانسارهای واقع در سوری بدفورد شایر در سازندگرین سند پایین (ماسه های سبز) مربوط به سریهای کرتاسه پایین قرار دارند و به صورت رس های سخت آبی و سبز بوده قرار گرفته اند، ضخامت رس های استخراجی از 5 تا 8 فوت است و به صورت روباز استخراج می شوند ولی کانسارهای ناحیه کومبهای به صورت زیر زمینی استخراج می گردند. این کانسارها که دارای خاک طبیعی فعال می باشند در سریهای االیتی بزرگ دوره ژوراسیک میانی قرار دارند و عموماً 6 تا 7 فوت ضخامت دارند.

معدن بنتونیت یوگسلاوی

در بسیاری از نواحی یوگسلاوی بنتونیت کلسیم وجود دارد نوع سدیم آن نیز در بعضی نواحی دیده می شود بهترین نوع بنتونیت در کانسارهای گینووی (Ginovei) در 81 کیلومتری شمال شرق اسکوپی قرار دارد که به صورت رگه هایی در محیط دریائی در اواخر دوره میوسن تشکیل شده و از حمل توف های داسیتی التره و انباشته شدن مواد معدنی در آن محیط حاصل گشته است 85 درصد این کانسار را اسمکتیت تشکیل می دهد که 2/1 درصد کوارتز و 5/0 درصد کریستوبالیت همراه آن می باشد ذخائر این کانسار ها 4/1 میلیون تن برآورد شده است. کارخانه نسبتاً مدرنی در کریواپالانکا (Krivapalanka) به نام بنوماک دایر شده و محصول استخراجی کانسارهای گینووی را به این کارخانه جهت فعال سازی حمل می کند.

معدن بنتونیت روسیه

کشور روسیه از نظر ذخائر بنتونیت غنی بوده و کانسارهای عمده آن در قسمت غرب ولگا و مرکز اوکراین، ناحیه ترنس قفقاز، قزاقستان و آسیای مرکزی قرار دارند در شرق و غرب سیبری، کریمیا و شمال قفقاز نیز معادن کم اهمیت بنتونیت وجود دارد. در چرکاسی چندین کانسار بزرگ بنتونیت مربوط به دوره میوسن پائین قرار دارد که در مرکز چرکاسی کیف واقع شده اند.

این کانسار ها شامل 5 لایه بوده و حداکثر 5/1 تا 8 متر ضخامت دارند. گرچه بیشتر این بنتونیت ها دارای مونت موریونیت زیاد و کمی ناخالصی از کانیهای دیگر می باشند ولی یکی از لایه های با 2 ممتر ضخامت فقط پالیگورسکیت (آتاپولژیت) است که در اثر کاوشهای زمین شناسی در 1945 کشف گردیده است و اولین کانسار خاک طبیعی مکشوفه در این کشور می باشد.

بنتونیتهای واقع در ترنس قفقاز آذربایجان مربوط به دوره کرتاسه می باشد. البته بنتونیت های واقع در ترنس قفقاز آذربایجان مربوط به دوره کرتاسه می باشد. البته بنتونیت های مربوط به دوره های جدیدتر نیز وجود دارند که با توف و سنگهای آهکی رسوبی بصورت لایه ای مختلف درهم دیده می شوند و به نظر می رسد که در اثر تجزیه و دگرسانی خاکسترهای آتشفشانی در یک محیط دریائی بوجود آمده اند البته بعضی از کانسارها نیز احتمالاً از دگرسانی سایر سنگها توسط محلولهای گرمابی حاصل شده اد.

کانسارهای بنتونیت واقع در قزاقستان عمدتاً در سنگهای ترشیری پایین قرار دارند و به نظر می رسد که از دگرسانی هیدرومیکا و کانیهای وابسته در یک محیط قلیائی بدون حضور اکسیژن تشکیل شده اند و کانی میکا از یک محیط خشک بدانجا حمل شده است.

معدن بنتونیت در ایران:

در ايران مطالعات وسيعي توسط آقاي دکتر خاکزاد بر روي ذخاير بنتونيت صورت گرفته و انواع آنها با توجه به ترکيب کاني شناسي تشخيص داده شده اند. امروزه ذخائرمتعددي از اين کاني در ايران در حال بهره برداري است که بيشترين مصرف آنها استفاده در تهيه گل هاي حفاري مي باشد ولي اميد است که پژوهندگان راههاي کاربردي جهت مصارف دارويي از اين کاني را نيز بيابند تا از منابع موجود در ايران استفاده مفيدتري به عمل آيد.

در منطقه جنوب خراسان به لحاظ حجم عظیمی از فعالیتهای آتشفشانی اسیدی تا حد واسط در دوران سوم زمین شناسی شرایط مناسبی برای تشکیل بنتونیت فراهم گشته است . هدف از این پژوهش بررسی شرایط تشکیل ، ترکیب کانی شناسی و شیمیایی و مصارف صنعتی بنتونیتهای معادن برون ( فردوسی ) ، حسامیه و چاه طالب ( سرایان ) می باشد . بر اساس مطالعات صحرایی و آزمایشگاهی بعمل آمده مشخص گردید که در معدن بنتونیت برون ماده معدنی در مرز سنگهای آتشفشانی ریولیتی تا داشیتی قرار گرفته است.

معدن بنتونیت حسامیه توسط کنگلومرای نئوژن پوشیده شده است . معدن چاه طالب نیز درون سنگهای آذرآواری قرار دارد . بررسیهای ژئوشیمیایی و کانی شناسی نشان می دهد که بنتونیت برون از نوع سدیم – کلسیم دار و بنتونیت حسامیه و چاه طالب از نوع سدیم دار می باشند . نتایج آزمایشات صنعتی نشان می دهد که این بنتونیتها در واحدهای ریخته گری قابل استفاده نیست و باید برای دیگر مصارف مثل رنگبری و یا گل حفاری مورد آزمایش قرار گیرند .

میزان و روند تولید بنتونیت در جهان:

در جدول  ميزان توليد بنتونيت در جهان در سال های 2000-2010 بر اساس داده های سازمان زمین شناسی بریتانیا (BGS) نمایش داده شده است. کشورهای جهان در این شکل از لحاظ تولید بنتونيت به 4 بخش تقسیم شده اند که در آن بزرگترین تولیدکنندگان بنتونيت شامل کشورهای آمریکا، چین و یونان در گروه کشورهای تراز اول، کشورهای اسپانیا، آلمان، ترکیه، مکزیک، ژاپن، هند، روسیه، ایتالیا، برزیل، ایران، چک، آرژانتین، سنگال، بلغارستان، قبرس، استرالیا، کره جنوبی، مراکش، آفریقای جنوبی و اسلواکی در گروه کشورهای تراز دوم، کشورهای گواتمالا، اکراین، پاکستان، پرو، الجزایر، ازبکستان، آذربایجان، انگلستان، رومانی، مقدونیه، مجارستان، دانمارک، بوسنی و هرزه گوین، کرواسی، مصر و ویتنام در گروه کشورهای تراز سوم، کشورهای کلمبیا، کوزو، زلاندنو، اندونزی، فرانسه، گرجستان، نیکاراگوئه، تایلند، فیلیپین، موزامبیک، کانادا، مالاوی، لهستان، عراق، میانمار، ارمنستان، شیلی، کوبا، اروگوئه و اسلوونی در گروه کشورهای تراز چهارم قرار می گیرند.

میزان تولید بنتونیت در کارخانجات ایران:

بر اساس داده های سازمان زمین شناسی بریتانیا (BGS)، تولید بنتونيت در ایران از 191552تن در سال 2000 به 390000 تن در سال 2010 رسیده است. بیشترین میزان افزایش تولید در سال 2010 و کمترین میزان مربوط به سال 2002 بوده است

ميزان بنتونيت مصرفي در امريكا شامل 26 درصد ريخته گري، 23 درصد گندوله آهن، 21 درصد جمع آوري فضولات گاو، 20 درصد حفاري، 8 درصد محيط زيست و 2 درصد مواد غذايي، داروسازي و … است.
خاصيت رنگ بري و ميزان جذب آب بنتونيت به نوع کاني يا کاني هاي گروه اسمکتيت بستگي دارد. ميزان تورم و خاصيت رنگ بري بيشتر بنتونيت ها در حال طبيعي در پايه مطلوب نيست، بنابراين لازم است که تغييراتي ايجاد شود تا خواص آن افزايش يابد.

دادوستد جهاني:

توليدكنندگان اصلي بنتونيت، آمريكا، شوروي سابق و تا حدي يونان هستند . آمريكا صادركنندة اصلي به كانادا، مكزيك و آمريكاي جنوبي، ژاپن و اروپا است . همچنين يونان و تركيه مقادير قابل توجهي بنتونيت را روانه بازار مي كنند.